اروتیک بافومبیرا

بافومبیراها اوگاندایی‌هایی هستند که زبان اولشان کینیارواندا است و بیشتر آنچه ایشان را متمایز می‌کند از همین ترکیب برمی‌آید. آنان در بوفومبیرا زندگی می‌کنند، گوشه‌ی مرتفع ناحیه‌ی کیسورو، جایی که اوگاندا با رواندا و جمهوری دموکراتیک کنگو به هم می‌رسند، در زیر قله‌های آتشفشانی موهابورا، مگاهینگا و سابینیو. از نظر فرهنگی به جهان کینیارواندازبان تعلق دارند و عشیره‌ها، ضرب‌المثل‌ها و آیین‌هایش را با آن شریک‌اند. از نظر سیاسی بیش از یک قرن است که اوگاندایی‌اند. یک توافق مرزی اروپایی در سال 1910 این منطقه را از لبه‌ی شمالی پادشاهی رواندا به تحت‌الحمایه‌ی بریتانیایی اوگاندا منتقل کرد. برای دهه‌ها این منطقه به‌عنوان بخشی از کیگزی اداره می‌شد و کیسورو در سال 1991 به ناحیه‌ای مستقل تبدیل شد.

این نام اهمیت دارد. قانون اساسی اوگاندا بافومبیراها را در میان جوامع بومی کشور فهرست می‌کند و این وضعیت گاهی وزن داشته است، در زمان‌هایی که سخن گفتن به کینیارواندا این پرسش را برمی‌انگیخت که آیا آنان واقعاً متعلق‌اند یا نه. گفتارشان که اغلب روفومبیرا خوانده می‌شود، کینیارواندا با لهجه‌ی محلی و چند واژه‌ی بومی است. مردم کیگالی آن را به آسانی می‌فهمند و به کیروندی نزدیک است. این زبانی بانتوست، مانند روکیگای همسایگان باکیگای‌شان در شرق، و بسیاری از بافومبیراها بی‌زحمت میان این دو جابه‌جا می‌شوند. آنان در مدرسه انگلیسی و در بازارهای مرزی سواحیلی می‌آموزند.

بیشتر بافومبیراها مسیحی‌اند، عمدتاً کاتولیک یا اعضای کلیسای انگلیکن اوگاندا، و هیئت‌های مبلغ کلیسا بسیاری از مدارس و درمانگاه‌های منطقه را ساخته‌اند. زیر این لایه، لایه‌ای کهن‌تر از باور نهفته است: ایمانا به‌عنوان خالقی دور، و واسطه‌های ارواح که در روزگار سختی با ایشان مشورت می‌شود. در سال‌های نخست استعمار، آیین روح نیابینگی که در سراسر ارتفاعات کیگزی فعال بود، به کانونی برای مقاومت در برابر حکومت استعماری بدل شد.

خاک آتشفشانی شیب‌دار و حاصلخیز، زندگی روزمره را شکل می‌دهد. خانواده‌ها بر شیب‌های پله‌ای سیب‌زمینی ایرلندی، سورگوم، لوبیا و ذرت می‌کارند، و آبجوی سورگوم هنوز در عروسی‌ها و گردهمایی‌ها دیده می‌شود. ازدواج‌ها از طریق گفت‌وگوهای رسمی میان دو خانواده سامان می‌گیرد و مهریه‌ی عروس زمانی با گاو سنجیده می‌شد. شهر کیسورو و گذرگاه‌های مرزی بوناگانا و سیانیکا، تجارت را همیشه در جریان نگه می‌دارند. گردشگری گوریل‌های کوهی در پارک ملی مگاهینگا پول و فشارهای تازه‌ای به همراه آورده است. باتوا، مردمان جنگل که هنگام ایجاد پارک‌ها بیرون رانده شدند، در میان آنان زندگی می‌کنند، اقلیتی کوچک و حاشیه‌ای؛ یادآور این که بوفومبیرا هرگز تنها به یک قوم تعلق نداشته است.