اروتیک زاپو زاپ‌ها

زاپو زاپ گروهی جنگجو و تجاری از مردم سونگیه در اواخر سده نوزدهم در منطقه کاسای، در آنچه امروز جمهوری دموکراتیک کنگو است، بودند و بیش از هر چیز به‌عنوان نیروهای کمکی مسلح دولت آزاد کنگوی شاه لئوپولد به یاد آورده می‌شوند. نوادگانشان، نساپو، هنوز در اطراف کانانگا زندگی می‌کنند. این نام صورت تحریف‌شده اروپایی نام نساپو نساپو، سرکرده‌ای که آنان را رهبری می‌کرد، است. آنان در شرق سرزمین سونگیه به‌عنوان یکی از چندین گروه مسلح آغاز کردند که در مسیرهای تجاری‌ای که تاجران سواحیلی و عرب از ساحل شرقی به درون گسترش داده بودند، عاج و برده خرید و فروش می‌کردند. زیر فشار فرمانروایان جنگی رقیب، در دهه 1880 با چند هزار نفر به سمت غرب کوچ کردند و در کنار پاسگاه دولتی تازه‌تأسیس در لولوابورگ، یعنی کانانگای امروز، زیر حمایت دولت آزاد کنگو مستقر شدند.

این توافق هویت آنان را رقم زد. دولت آزاد کنگو افسران اروپایی اندکی داشت و اشتهای زیادی به لاستیک، عاج و مالیات، پس به متحدان محلی سلاح داد و آنان را برای گردآوری این‌ها به بیرون فرستاد. زاپو زاپ تفنگ، انضباط و شهرتی ترسناک داشتند، از جمله اتهام‌های مداوم آدم‌خواری، و به‌عنوان مأمور مالیات، برده‌گیر و مجری زور میان لوبا، لولوا و کوبا کار می‌کردند. آنان همچنین کشاورز، تاجر و آهنگر ماهر بودند. آهنگران سونگیه به تبرهای تشریفاتی با تیغه‌های مشبک که چهره‌های کوچک آهنگری‌شده بر آن‌ها نشانده شده است معروف‌اند و گردآورندگان هنوز این گونه را تبر نساپو می‌نامند.

کشتار 1899

در سال 1899 نیرویی از زاپو زاپ که برای جمع‌آوری خراج به سرزمین پیانگ مردم کوبا فرستاده شده بود، روستاها را سوزاند و شمار زیادی از مردمی را که نمی‌توانستند بپردازند کشت. ویلیام هنری شپارد، مبلغ آفریقایی‌تبار آمریکایی از هیئت تبشیری پرزبیتری آمریکایی در کنگو، برای بررسی به اردوگاه حصارکشیده آنان وارد شد. فرمانده که او را دوست دولت پنداشت، وی را در اردوگاه گرداند. شپارد 81 دست راست بریده را شمرد که روی آتشی آرام خشک می‌شدند و به‌عنوان مدرک برای مأموران دولت نگه داشته شده بودند که درباره فشنگ‌هایی که داده بودند حساب‌کشی می‌کردند. گزارش او در خارج منتشر شد و یکی از نخستین اسناد شاهدان عینی در کمپین اصلاح کنگو شد. مارک تواین در تک‌گویی شاه لئوپولد از آن بهره برد.

زاپو زاپ در هیچ روایت ساده‌ای نمی‌گنجند. آنان آفریقایی‌هایی بودند که از خشونت یک رژیم اروپایی سود می‌بردند، و در عین حال پناهندگانی بودند که برای زنده ماندن در منطقه‌ای که تجارت عاج و برده آن را از هم دریده بود، یک حامی را با حامی دیگر عوض کرده بودند. پس از آنکه بلژیک در سال 1908 اداره مستعمره را به دست گرفت و حکومت از راه نیروهای کمکی مسلح رو به پایان رفت، آنان به‌عنوان نیروی نظامی کم‌رنگ شدند. اما این جامعه ناپدید نشد. آنان با نام بنا نساپو در زندگی عادی کاسای جای گرفتند و در کنار زبان تشیلوبای همسایگانشان، به زبان سونگیه سخن می‌گویند.