اروتیک سولیوت‌ها

سولیوت‌ها جماعتی قبیله‌ای مسیحی ارتدوکس بودند که به زبان آلبانیایی سخن می‌گفتند و کوهستان‌های سولی در اپیروس را، در شمال غربی یونان کنونی، از حدود قرن شانزدهم تا آن‌که علی پاشای یوانینا سرانجام در سال 1803 آن‌ها را شکست داد، در اختیار داشتند. آنچه پس از سقوط باقی ماند مردمی ساکن در یک سرزمین نبود، بلکه پراکندگی تیره‌ها بود: به پارگا، به کرفو و دیگر جزایر یونی، به هنگ‌های نظامی خارجی، و سرانجام از آن سوی دریا به جنگ استقلال یونان بازگشتند. نوادگان آن‌ها یونانی‌اند و نام سولیوت‌ها اکنون در حافظه ملی زنده است، نه در هیچ جماعت پابرجایی.

سولی سرزمینی سخت و فقیر بالای دره آخرون بود و اصل ماجرا هم همین بود. چهار روستای اصلی، یعنی سولی، کیافا، آواریکو و سامونیوا، بر زمینی قرار داشتند که می‌شد آن را با چند ده مرد حفظ کرد اما نمی‌شد با کشاورزی به رونق رساند، پس سولیوت‌ها به‌جای آن گله‌داری می‌کردند و از ده‌ها روستای دشتی باج می‌گرفتند. هیچ رئیسی وجود نداشت. اقتدار با فارا بود، یعنی تیره‌ی پدرتباری، و نام‌هایی چون بوتساریس، تزاولاس، دراکوس و زرواس آن را حمل می‌کردند، و اغلب این تیره‌ها با یکدیگر در دشمنی و خون‌خواهی بودند. در خانه به آلبانیایی سخن می‌گفتند، در کلیسا یونانی می‌شنیدند، و بیشتر مردان به‌راحتی به هر دو زبان مسلط بودند. زنان مسلح بودند و انتظار می‌رفت که بجنگند، امری آن‌قدر نامعمول که بیگانگان همچنان آن را ثبت می‌کردند.

علی پاشا پانزده سال با آن‌ها جنگید و در دسامبر 1803 پیروز شد. پایان‌ها به افسانه بدل شدند: راهب صموئیل که انبار باروت را در کوگکی منفجر کرد تا آن را تحویل ندهد، و زنان در زالونگو که به‌جای تسلیم شدن با کودکانشان از صخره به پایین پریدند، صحنه‌ای که اکنون بر یادمانی بر فراز ستیغ نقش شده و به دانش‌آموزان یونانی آموزش داده می‌شود. بازماندگان در خدمت پرچم‌های روسی، فرانسوی و سپس بریتانیایی در جزایر یونی درآمدند، جایی که مارکوس بوتساریس در سال 1809 واژه‌نامه‌ای یونانی-آلبانیایی تدوین کرد، و در سال 1821 به‌عنوان برخی از باتجربه‌ترین سربازانی که انقلاب در اختیار داشت بازگشتند. بوتساریس در سال 1823 در کارپنیسی درگذشت. بایرون که پیش‌تر با دامن چین‌دار سولیوتی برای پرتره‌اش نشسته بود، سولیوت‌ها را به‌عنوان محافظ خود در میسولونگی استخدام کرد. کیتسوس تزاولاس سرانجام نخست‌وزیر یونان شد. خود این جماعت هرگز در سولی دوباره شکل نگرفت و روستاهای آن اکنون آرام‌اند.