اروتیک سالارها

سالارها مردمی مسلمان با زبان ترکی‌اند که در خمیدگی رود زرد، جایی که استان‌های چینگهای و گانسو به هم می‌رسند، ساکن‌اند: سرزمینی مرتفع و خشک با تراس‌های لس و مناره‌های مسجد. آن‌ها از دو نظر استثنایی‌اند. نخست زبانشان: سالاری زبانی ترکی از شاخه اوغوز است، یعنی همان شاخه‌ای که ترکی، آذربایجانی و ترکمنی به آن تعلق دارند و نه شاخه قارلوق ترکی که همسایگان نزدیک‌ترشان، اویغورها و ازبک‌ها، به آن سخن می‌گویند. سالارها در واقع دورترین گویشوران اوغوز به سمت شرق روی نقشه‌اند، جزیره‌ای به فاصله تقریباً چهار هزار کیلومتر از بقیه این خانواده زبانی. دوم، داستان منشأ آن‌ها به‌طور غیرمعمولی مشخص است. این جامعه خود را به گروهی از سمرقند نسبت می‌دهد که در قرن چهاردهم به سوی شرق رفتند و به روایت آن‌ها، شتری سفید که نسخه‌ای از قرآن و کوزه‌ای از خاک و آب زادگاهشان را حمل می‌کرد، راهنمایشان بود. وقتی شتر در شونهوا زانو زد و به سنگ تبدیل شد، آنان توقف کردند و شهری ساختند. شتر سنگ‌شده هنوز نشان داده می‌شود.

این مهاجرت جامعه‌ای با ریشه‌های آسیای مرکزی را در شمال‌غرب چین جای داد و سالارها شش قرن است که این درز را تنظیم می‌کنند. این زبان واژگان چینی و تبتی فراوان و کمی تأثیر دستوری از همسایگان مغولی‌تبار را جذب کرده، در حالی که ساختار اوغوزی خود را حفظ کرده است. بیشتر سالارها دوزبانه یا سه‌زبانه‌اند و بیرون از خانه به ماندارین یا گویش محلی چینی کار می‌کنند و در خانه به سالاری سخن می‌گویند. هیچ خط سنتی برای این زبان وجود ندارد؛ سالاری با خط عربی، با لاتین ترکی اصلاح‌شده و با نظام‌های مبتنی بر پینیین نوشته شده، که هیچ‌کدام غالب نشده‌اند، و از این رو زبان بیشتر شفاهی مانده و از طریق خانواده و مسجد منتقل شده است.

اسلام سنی ساختار سال و روستا را تعیین می‌کند. طریقه‌های صوفی هوا سی و دیگران در اینجا ریشه‌ای عمیق دارند و دره شونهوا پر از مسجد است، که برخی از آن‌ها به سبکی ترکیبی ساخته شده‌اند که شیروانی‌های منحنی و چفت‌بندی چوبی معبدهای چینی را وام می‌گیرد و بر بالای آن مناره می‌گذارد. مردان سالار تاریخی طولانی دارند به‌عنوان قایقران و بازرگان در امتداد رود زرد، که کالاها را روی طوافه‌های ساخته‌شده از پوست گوسفند بادکرده حمل می‌کردند، و به‌عنوان سرباز: واحدهای سالار در خدمت سلسله چینگ بودند و بعدها در شورش‌های مسلمانان هوی در قرن نوزدهم نقش داشتند، شورش‌هایی که جامعه بهای سنگینی برای آن پرداخت. امروز جمعیت حدود 130,000 نفر است که عمدتاً در شهرستان خودمختار سالار شونهوا و جیب کوچک‌تری در جیشی‌شان در گانسو متمرکزند، با پراکندگی در شهرهای لانژو و شی‌نینگ.