اروتیک ساکاراوکه‌ها

ساکاراکه‌ها قومی ساکایی از کوچ‌نشینان استپ‌های آسیای مرکزی بودند که در سده‌های دوم و یکم پیش از میلاد میان رودهای یاکسارتس و آموی فعال بودند. ایشان در پایان دادن به فرمانروایی یونانیان در باکتریا نقش داشتند، در جانشینی شاهان اشکانی دخالت کردند، و سپس به‌عنوان یک گروه نام‌دار ناپدید شدند؛ بازماندگانشان به احتمال زیاد در جمعیت‌های ساکایی که در سیستان ساکن شدند و تا شمال‌غرب هند پیش رفتند جذب شدند. امروزه هیچ‌کس نسب خود را به نام ایشان نمی‌شناسد. آنچه باقی مانده چند سطر در نوشته‌های مورخان یونانی و لاتین و پیامدهای کارهای ایشان است. مردم باستان ایشان را بیشتر با نقشی که داشتند می‌شناختند تا با قلمروشان. استرابون آنان را به صورت تحریف‌شده Sacarauli فهرست می‌کند، همراه با آسیی‌ها، پاسیانی‌ها و توخاری‌ها، به‌عنوان کوچ‌نشینانی که از آن سوی یاکسارتس آمدند و حدود 130s پیش از میلاد باکتریا را از یونانیان گرفتند. این حرکت از شرق دورتر آغاز شد: یوئه‌چی‌ها که از شیونگنو شکست خورده بودند به سوی غرب کوچیدند و گروه‌های ساکایی را که در مسیرشان بودند از جای برکندند. ساکاراکه‌ها یکی از حلقه‌های این زنجیرهٔ واکنش بودند.

پارت ضربهٔ بعدی را خورد. دو پادشاه اشکانی در فاصلهٔ چند سال از یکدیگر در نبرد با مهاجمان استپ کشته شدند و هرچند مهرداد دوم مرز را بازپس گرفت، ساکاراکه‌ها همچنان آنقدر نیرومند بودند که حدود سال 77 پیش از میلاد، سیناتروکس سالخورده و تبعیدی را بر تخت اشکانی نشاندند. متنی که به نام لوکیانوس به ما رسیده می‌گوید وقتی او را به وطن بازگرداندند هشتاد ساله بود. پس از آن، گزارش‌ها خاموش می‌شوند. تروگوس، بی‌آنکه جزئیاتی بدهد، از نابودی سارائوکای‌ها یاد می‌کند، در همان نفسی که از شاه شدن آسیانی‌ها بر توخاری‌ها سخن می‌گوید؛ و بسیاری از مورخان این را ظهور کوشانیان دانسته‌اند. ایشان به زبانی ساکایی از شاخهٔ ایرانی شرقی سخن می‌گفتند که با زبان ختنی، که بعدها در حوضهٔ تاریم نوشته شد، خویشاوند بود و از دورتر با پشتو و اوستیایی نسبت داشت. ایشان هیچ متن خاص خود را بر جای نگذاشته‌اند و حتی نامشان تنها در صورت‌های بیگانه به دست ما رسیده که معنای آن هنوز محل بحث است. مانند دیگر ساکاها، ایشان چوپان و کمانداران سوارکار بودند که با اسب، گله و ارابه کوچ می‌کردند و رهبرانشان را زیر تپه‌های خاکی به خاک می‌سپردند. میراث ایشان بر نقشه باقی است. سیستان، منطقهٔ مرزی ایران و افغانستان، هنوز نام کهن سکستان، سرزمین ساکاها، را به دوش می‌کشد، و پادشاهان هندو-سکایی که در گندهارا و پنجاب سکه زدند از همین مهاجرت برخاستند. اینکه آیا سلسلهٔ خاصی از نظر تبار از ساکاراکه‌ها بوده است، فراتر از آن چیزی است که منابع می‌توانند به ما بگویند.