اروتیک کوانیاما

کوانیاما مردم اوکوانیاما هستند که روزگاری بزرگ‌ترین و قدرتمندترین پادشاهی‌های اوامبو بودند. بیش از هر چیز دیگر، یک مرز امروز هویت آنان را شکل می‌دهد. در سال 1886 پرتغال و آلمان مرزی استعماری در سرزمین هموار میان رودهای کونه و اوکاوانگو کشیدند و این مرز درست از میان سرزمین کوانیاما گذشت. بخش اصلی سرزمین کهن پادشاهی اکنون تا حدی در استان کونه‌ی آنگولا قرار دارد، در اطراف مرکز استان، اوندیوا، و تا حدی در منطقه‌ی اوهانگوونای نامیبیا، در اطراف ایننهانا، انگلا و شهر مرزی پرجنب‌وجوش اوشیکانگو. زمین شنی است و با گودال‌های کم‌عمقی به نام اوشانا پوشیده شده که در سال‌های بارانی خوب پر از آب می‌شوند. خانواده‌ها، تبارها و تجارت همچنان دائماً از مرز می‌گذرند و مردم دو سوی مرز نخست خود را اوواکوانیاما می‌نامند.

زبانشان، اوشیکوانیاما، یکی از دو زبان معیار نوشتاری اوشیوامبو است. دیگری اوشیندونگا است و گویشوران این دو زبان با کمترین تلاش یکدیگر را می‌فهمند. در نامیبیا اوشیکوانیاما در مدارس تدریس می‌شود و از رادیوی ملی شنیده می‌شود. جامعه‌ی کوانیاما مادرتبار است: کودک به تبار مادرش تعلق دارد و وظایف خویشاوندی مدت‌هاست از همین خط پیروی می‌کند. زندگی روستایی همچنان بر محور ارزن مرواریدی می‌چرخد که به‌طور محلی ماهانگو نامیده می‌شود. آن را می‌کوبند تا عصیده‌ای غلیظ شود یا از آن اوشیکوندو، نوشیدنی سبکی که کمی تخمیر شده، می‌سازند. دام همچنان معیار جایگاه خانوار است.

این پادشاهی در جریان جنگ جهانی اول استقلال خود را از دست داد. پادشاه ماندومه یا ندموفایو فرمانروایی جوان بود که در برابر تجاوز هم پرتغالی‌ها و هم آفریقای جنوبی ایستادگی کرد. پس از آن که نیروهای کوانیاما در سال 1915 در مونگوا از پرتغالی‌ها شکست خوردند، دربارش را به آن سوی مرز جنوبی برد. او در سال 1917 در حال جنگ با نیروهای آفریقای جنوبی درگذشت. هم نامیبیا و هم آنگولا امروز او را به عنوان قهرمانی نخستین در مقاومت ضداستعماری گرامی می‌دارند و آرامگاه و یادمان او در اوئیهوله مکانی زیارتی است.

مبلغان در دهه‌ی 1890 رسیدند و امروز بیشتر کوانیاما مسیحی‌اند. کلیساهای لوتری و آنگلیکن در سوی نامیبیایی قدرتمندند و کلیسای کاتولیک در آنگولا پیروان فراوانی دارد. کلیساها آیین‌های کهن را بازساختند اما از میان نبردند. مبلغان دهه‌ها با افندولا، آیین بلوغ جمعی دختران جوان، مبارزه کردند و این آیین به نمادی در بحث‌ها بر سر معنای سنت تبدیل شده است. در اواخر سده‌ی بیستم این سرزمین بار دیگر به خط مقدم جنگ بدل شد. جنگ آزادی‌بخش نامیبیا و درگیری طولانی در جنوب آنگولا از میان این روستاها گذشت و آن تاریخ برای بسیاری از خانواده‌ها هنوز نزدیک است.