اروتیک بوکوتا

بوکوتاها یکی از کوچک‌ترین اقوام بومی پاناما هستند و بخش بزرگی از تاریخ اخیر آنان حول دیده‌ماندن می‌گردد. آنان در دامنه‌های مرطوب و جنگلی رو به کارائیب در غرب پاناما زندگی می‌کنند، در بوکاس دل تورو و شمال وراگواس. بخشی از این سرزمین درون کومارکای نگابه-بوگله قرار دارد، قلمرو بومی نیمه‌خودمختاری که در 1997 ایجاد شد. این کومارکا به نام دو قوم بزرگ‌تر نام‌گذاری شده است و قرن‌ها بیگانگان به خود زحمت نمی‌دادند که بوکوتاها را از هیچ‌یک از این دو تفکیک کنند. نویسندگان استعماری اسپانیایی و بعدها مقامات پانامایی، اقوام چیبچایی‌زبان منطقه را زیر یک برچسب واحد، گوایمی، قرار دادند و بوکوتاها در آن ناپدید شدند. شمرده شدن به‌عنوان قومی جداگانه در سرشماری ملی اهمیت دارد. جامعه‌ای که نام خودش در فرم آمده باشد، هنگامی که دولت برای مدارس و درمانگاه‌ها برنامه‌ریزی می‌کند و درباره‌ی این‌که چه کسانی نمایندگی شوند تصمیم می‌گیرد، دیده می‌شود.

زبان روشن‌ترین مرز تمایز است. زبان بوکوتا به خانواده‌ی زبان‌های چیبچایی تعلق دارد که از هندوراس تا کلمبیا گسترده است، و به شاخه‌ی گوایمیایی این خانواده، در کنار نگابه‌ره. این زبان چنان به بوگله‌ره نزدیک است که زبان‌شناسان درباره‌ی این‌که آن دو زبان‌هایی جداگانه هستند یا گویش‌های یک زبان، اختلاف نظر دارند، و منابع مرجع اغلب نام‌ها را با هم اشتباه می‌گیرند. اسپانیایی زبان مدرسه، دولت و کار مزدی است، پس بیشتر بوکوتاها دوزبانه‌اند و زبان خانگی زیر فشار مداوم قرار دارد.

در روستاها، مردم قطعه‌زمین‌های کوچکی را که از جنگل پاک‌سازی شده کشت می‌کنند و برنج، ذرت، موز پختنی، لوبیا و محصولات ریشه‌ای می‌کارند، و بقیه‌ی غذای خود را از شکار و ماهی‌گیری در رودخانه‌ها تأمین می‌کنند. پول نقد کمیاب است. بسیاری از خانواده‌ها، مانند همسایگان نگابه و بوگله‌ی خود، اعضایشان را برای کار فصلی به کشتزارهای موز بوکاس دل تورو یا مزارع قهوه‌ی ارتفاعات می‌فرستند. بیشتر مردم مسیحیان کاتولیک یا انجیلی‌اند و در برخی جوامع آیین‌های بومی قدیمی‌تر در کنار کلیساها ادامه دارد.

سنگین‌ترین فشارها بر همه‌ی ساکنان کومارکا وارد می‌شود: نرخ فقری که در شمار بالاترین نرخ‌ها در پاناما است، راه‌های اندک، خدمات بهداشتی ضعیف و علاقه‌ی مکرر بیرونی به این سرزمین برای معدن‌کاری و سدهای برق‌آبی. آنچه بوکوتاها را متمایز می‌کند اندازه‌ی آن‌هاست. قومی که شمارش تنها چند هزار نفر است باید زبان و نام خود را در برابر چیزی بیش از ملتی اسپانیایی‌زبان حفظ کند. همچنین باید این کار را درون سرزمینی انجام دهد که نگابه‌ها به‌تنهایی در آن به صدها هزار نفر می‌رسند.