اروتیک پیما باخو

پیما باخو خود را اُوب می‌نامند، به معنای «مردم». نام اسپانیایی‌شان از نقشه‌برداری استعماری می‌آید. مبلغان مذهبی شمال‌غرب اسپانیای نو، منطقه‌ای که به زبان‌های پیمایی سخن می‌گفت، را به دو بخش تقسیم کردند. پیمریای آلتا خانه‌ی اودام‌ها در آنچه امروز آریزونا و شمال سونورا است بود و پیمریای باخا در جنوب قرار داشت. پیما باخو از نیمه‌ی جنوبی آن می‌آیند. امروزه آنان قومی کوچک‌اند که بیشترشان در رانچوها و روستاهای ارتفاعات کاج و بلوط سیرامادره اوکسیدنتال زندگی می‌کنند، جایی که سونورا به چیهواهوا می‌رسد. یکورا و مایکوبا در یک سوی مرز ایالتی و یپاچیک در سوی دیگر قرار دارند.

برای پیما باخو، کوهستان تا حدی پناهگاه بوده است. در قرن هفدهم یسوعیان در میان پیماهای دشت‌نشین در دره‌های رودخانه‌ای مرکز سونورا، که اسپانیایی‌ها غالباً آنان را نبوم می‌نامیدند، در شهرهایی چون اونَواس مأموریت‌هایی بنیان نهادند. در سده‌های بعد، آن جوامع دره‌نشین به جامعه‌ی دورگه‌ی اسپانیایی‌زبان کشیده شدند و زبانشان در آنجا تقریباً از میان رفت. در ارتفاعات، فاصله و زمین ناهموار این تغییر را کند کرد و هویت اُوب پابرجا ماند.

زبان آنان، اُوب نوک، به شاخه‌ی تپیمانی از خانواده‌ی یوتو-آزتکی تعلق دارد. نزدیک‌ترین خویشاوندانش اودام‌ها در شمال و زبان‌های تپهوان در جنوب‌اند، پس پیما باخو در میان زنجیره‌ای از اقوام مرتبط قرار دارند که از جنوب آریزونا تا دورانگو کشیده شده است. همسایگانی چون راراموری و گوارخیو نیز به زبان‌های یوتو-آزتکی سخن می‌گویند، اما از شاخه‌ای متفاوت. بیشتر پیما باخو به اسپانیایی هم تکلم می‌کنند و اُوب نوک زیر فشار پیوسته‌ی آن قرار دارد.

کاتولیسیسم همراه با مأموریت‌ها وارد شد و هنوز تقویم اجتماعی را شکل می‌دهد، با روزهای قدیسان که خانواده‌ها را از رانچوهای دورافتاده به سوی خود می‌کشد. این آیین در کنار آداب کهن‌تر قرار دارد و جای آن‌ها را نگرفته است. توبورادا، رقصی جمعی، هنوز یکی از مناسبت‌هایی است که پیما باخو را به‌عنوان قومی مستقل مشخص می‌کند. زندگی روزمره به قطعه‌زمین‌های کوچک ذرت، لوبیا و کدو، برخی دام‌ها، و کار مزدی در مزارع، جنگل‌بری یا جاهای دورتر وابسته است. بزرگراه فدرال 16، جاده‌ی میان هرموسیو و چیهواهوا، درست از میان یکورا، مایکوبا و یپاچیک می‌گذرد. این جاده سیرا را کمتر دورافتاده کرده، اما دامداران، چوب‌بُران و بازرگانان دورگه را نیز به عمق سرزمین پیماها کشانده و همراه آنان فشار بر زمین و جنگل پیماها را آورده است.