اروتیک بارق

بارق یکی از قبایل کهن ازد در جنوب‌غربی شبه‌جزیره عربستان است و هرگز دور از سرزمینی که نامشان به آن تعلق دارد جابه‌جا نشد. نسب‌شناسان عرب نام این قبیله را به دو شیوه توضیح می‌دهند. یک روایت می‌گوید قبیله این نام را از کوهی به نام بارق در تهامه گرفته که نیاکانش در آن اردو زده بودند. روایت دیگر آن را به واژه عربی برق به معنای رعد و برق پیوند می‌دهد. امروز این نام در نام خانوادگی رایج سعودی یعنی البارقی و در شهرستانی به نام بارق در استان عسیر زنده است. آنجا همان جایی است که پرتگاه سراوات به سوی دشت گرم ساحلی فرود می‌آید.

پیوند نسبی قبیله‌ای هنوز در عربستان سعودی اهمیت اجتماعی دارد. در آن نسب‌نامه‌ها، بارق قحطانی است، یعنی از جنوب عربستان. نسب آن به همان جد ازدی می‌رسد که سنت، غسانیان سوریه و اوس و خزرج مدینه را نیز به او منسوب می‌داند. همین سنت می‌گوید ازد پس از فروپاشی سد بزرگ مأرب در یمن پراکنده شدند و مردم این داستان را به‌عنوان منشأ خود نقل می‌کنند. شاخه بارق در دره‌ها و تپه‌های میان عسیر کوهستانی و تهامه ساکن شد، کف دره‌ها را کشت می‌کرد و دام نگه می‌داشت.

مستندترین فصل تاریخ این قبیله با صدر اسلام آغاز می‌شود. عروه بن جعد بارقی از یاران پیامبر بود و به نگهداری اسب شهرت داشت. او در مجموعه‌های معتبر حدیث در صحنه‌ای ظاهر می‌شود که مردم هنوز آن را نقل می‌کنند. به او یک دینار داده شد تا گوسفندی بخرد. او دو گوسفند خرید، یکی را به یک دینار فروخت و با یک گوسفند و همان سکه بازگشت. سپس پیامبر تجارتش را برکت داد. خلیفه عمر بعدها او را به‌عنوان قاضی به کوفه فرستاد، شهر پادگانی تازه‌تأسیس در عراق. جنگجویان و خانواده‌های بارقی همراه با فتوحات به شمال رفتند و این نام در سیاست و شعر کوفه دیده می‌شود، و مشهورترین آن از طریق سُراقه بارقی، شاعر دوره اموی است. پیش از اسلام نیز قبیله معقر بارقی را پرورانده بود که یکی از شاعران نخستین جاهلیت، یعنی عصر پیش از اسلام، است.

بارقی‌ها امروز مسلمانان سنی‌مذهب هستند، به عربی سخن می‌گویند و کاملاً بخشی از دولت سعودی‌اند که عسیر را در اوایل قرن بیستم به خود پیوست. بسیاری از بارقی‌ها در جده، ریاض و ابها زندگی و کار می‌کنند. شهرستان زادگاه همچنان بخش‌های قبیله‌ای خود و گویشی محلی از عربی دارد که به عسیر و تهامه شبیه است، نه به نجد. این قبیله بقایای گذشته نیست. برای اعضایش این نام هنوز شیوه گفتن از کجا آمدن و کسانی است که خویشاوند به شمار می‌آورند.