اروتیک اشکالی‌ها و مصری‌های بالکان

آشکالی‌ها و مصری‌های بالکان دو جامعه مسلمان به زبان آلبانیایی در غرب بالکان هستند که پیش از هر چیز بر یک نکته توافق دارند: آنها روما نیستند. بیگانگان قرن‌ها آنها را با روما یکی دانسته‌اند و سازمان‌های کمک‌رسان هنوز هر سه گروه را زیر اختصار RAE قرار می‌دهند، اما هیچ‌یک از این دو جامعه به زبان رومانی سخن نمی‌گوید و هر دو ریشه‌های خود را جای دیگری می‌دانند. مصری‌ها می‌گویند نیاکانشان از رود نیل آمده‌اند، خواه به عنوان سربازان ارتش‌های باستانی، یا صنعتگران دوران بیزانس، یا همراه با پادگان‌های عثمانی. آشکالی‌ها به ایران باستان و گاهی به عسقلانِ باستان اشاره می‌کنند. بیشتر مورخان این روایت‌ها را افسانه‌های منشأ می‌دانند و استدلال می‌کنند که این دو گروه از نسل روما هستند که آلبانیایی شده‌اند. این جامعه‌ها این تفسیر را نمی‌پذیرند، و در منطقه‌ای که دسته‌بندی‌های سرشماری تعیین کرده‌اند چه کسی باید از محله‌اش بیرون رانده و خانه‌اش سوزانده شود، خودتعریفی آنها موضوعی دانشگاهی نیست.

سرزمین اصلی آنها کوزوو است. آشکالی‌ها در مرکز و شرق متمرکزند، پیرامون فریزای، فوشه کوزوو، لیپیان و حومه پریشتینا. مصری‌ها در غرب، در دشت دوکاگین پیرامون گیاکووا، پیا، ایستوگ و دچان تمرکز دارند، و جوامع خواهر آنها در مقدونیه شمالی (اوهرید، اشتروگا، بیتولا، کیچوو) و سراسر آلبانی از کورچه تا تیرانا قرار دارند. تفاوت میان دو نام بیشتر جغرافیایی و سازمانی است. فرهنگ‌ها تقریباً کاملاً همپوشانی دارند. هر دو به زبان آلبانیایی به‌عنوان زبان مادری سخن می‌گویند، گگی در کوزوو و توسکی در جنوب آلبانی، و زبان مقدونی یا ترکی را هم که همسایگان به آن نیاز دارند می‌آموزند. تقریباً همه سنی‌مذهب‌اند و دین آنها را از طریق مساجد مشترک، تعطیلات و آداب عروسی به آلبانیایی‌های اطراف پیوند می‌دهد، نه اینکه آنها را جدا کند. در بیشتر قرن بیستم، سرشماری‌های یوگسلاوی آنها را بسته به اینکه چه کسی می‌پرسید، آلبانیایی یا روما می‌شمردند.

آنچه آنها را متمایز می‌کرد کار بود. مصری‌ها آهنگر و قلع‌کار شهرهای بازار عثمانی و یوگسلاوی بودند. آشکالی‌ها به‌عنوان کارگران کشاورزی بی‌زمین، نوازنده و صنعتگر در ماهالاها، یعنی محله‌های حاشیه روستاهای آلبانیایی کار می‌کردند. هر دو جامعه تنها در حدود سال 1990 به‌عنوان جوامع نام‌دار سازمان یافتند، همزمان با فروپاشی یوگسلاوی، و تعلق به دسته‌بندی سرشماری نادرست خطرناک شده بود. انجمن‌های مصری ابتدا در اوهرید و کوزوو شکل گرفتند. آشکالی‌ها بعدها در همان دهه پیروی کردند. جنگ 1999 گسست بود. آلبانیایی‌های بازگشته آنها را متهم به همراهی با صرب‌ها کردند، هزاران نفر از خانه‌هایشان رانده شدند و در شورش‌های مارس 2004 محله آشکالی‌های ووشتری آتش زده شد. خانواده‌ها سال‌ها را در اردوگاه‌های آوارگی آلوده به سرب بیرون از میتروویتسا گذراندند و هزاران نفر دیگر در دهه 2010 از آلمان بازگردانده شدند. امروز هر دو جامعه کرسی‌های رزرو شده در مجلس کوزوو دارند و آلبانی در سال 2017 مصری‌ها را یک اقلیت ملی به رسمیت شناخت، مبنایی حقوقی که با فقر پایدار و نرخ ترک تحصیل فرزندانشان سازگاری ناهموار دارد.