اروتیک زاپوتک‌ها

زاپوتک‌ها یکی از کهن‌ترین مردمان مستقر پیوسته در قاره‌های آمریکا هستند. سرزمین اصلی آنان دره‌های مرکزی و سیه‌کوه‌های شمالی منطقه‌ای است که امروز اواخاکا نام دارد، در جنوب مکزیک، و آنان آن‌جا آن‌قدر زیسته‌اند که شهری به نام Monte Albán ساخته‌اند، که پیش از آن‌که آزتک‌ها به چیزی بیش از یک شایعه بدل شوند، کهن بود. خود را Be'ena'a یا گونه‌ای منطقه‌ای از آن می‌نامند، که تقریبا به معنای «مردم» است؛ «زاپوتک» واژه‌ای ناهواتلی است که اسپانیایی‌ها به ارث بردند و هرگز زحمت کنار گذاشتنش را به خود ندادند.

زبان نشانه‌ی روشن این موضوع است. زاپوتک یک زبان واحد نیست، بلکه خوشه‌ای از ده‌ها زبان است که گاه در یک رشته‌کوه واحد برای یکدیگر نامفهوم‌اند، و همگی شاخه‌هایی از خانواده‌ی Oto-Manguean هستند؛ خانواده‌ای که با هیچ زبانی بیرون از میان‌آمریکا پیوند ندارد و به‌ویژه به‌خاطر به‌کار بردن لحن، مانند زبان ماندارین، برای تمایز کلماتی که روی کاغذ کاملا یکسان به نظر می‌رسند، شناخته می‌شود. یک زاپوتک اهل برزخ و یک زاپوتک اهل Ixtlán در سیه‌کوه شمالی ممکن است برای گفتگو با یکدیگر به اسپانیایی نیاز داشته باشند، و اغلب هم چنین می‌کنند. شاخه‌ی Ixtlán که در جنگل‌های ابری Sierra Norte، در ارتفاع زیاد، قرار دارد، گونه‌های متمایز زبانی خود و سنت قوی حکمرانی جمعی بر زمین را دارد، بر پایه‌ی نظامی که اهالی اواخاکا آن را usos y costumbres می‌نامند: مناصب روستا به نوبت چرخانده می‌شوند، در مجمع تصمیم گرفته می‌شود نه با رأی‌گیری مخفی، و از هر مرد بالغ انتظار می‌رود به نوبت خدمت بی‌مزد انجام دهد.

کاتولیسم با فتح در قرن شانزدهم رسید و ماندگار شد، اما بر شیوه‌ی خاص خود ماندگار شد. جشن‌های قدیس حامی در روستاهای زاپوتک را mayordomos سازمان می‌دهند که هزینه‌ی سال را به‌عنوان افتخاری مدنی‌مذهبی بر دوش می‌گیرند، و منطق زیرین آن، یعنی تقابل، تعهد نسبت به جامعه، و چرخه‌ی سالانه‌ای که به ذرت پیوند دارد، کهن‌تر از کلیسایی است که بر آن نشسته. بقایای آیین‌های پیش از اسپانیایی در شیوه‌های درمان، در نگرش به مردگان، و در مراسم پرزحمت روز درگذشتگان که اواخاکا اکنون در سطح جهانی به آن شهرت دارد، باقی مانده است.

نکته‌ی دیگری که شایسته‌ی دانستن است این است که جامعه‌ی زاپوتک همواره تجاری بوده است. بازار یکشنبه در Tlacolula، کارگاه‌های بافندگی در Teotitlán del Valle، و کارگاه‌های تقطیر مزکال در دره‌های جنوبی، بازمانده‌های فرهنگ عامه نیستند که برای بازدیدکنندگان صحنه‌سازی شده باشند، بلکه اقتصادهای فعالی‌اند که مدت‌ها پیش از آن‌ها وجود داشته‌اند. مهاجرت به Los Angeles و به دره‌های کشاورزی California لایه‌ای فراملی بر آن افزوده است؛ حواله‌ها اکنون به تأمین مالی همان جشن‌های روستایی کمک می‌کنند که مهاجران پیش‌تر برای حمایت از آن‌ها روستا را ترک کرده بودند، و کودکی که در Koreatown بزرگ شده ممکن است همچنان به اواخاکا بازگردانده شود تا وقتی نامش به نوبت می‌رسد، در سلسله‌مراتب روستا جایگاه خود را بگیرد.