اروتیک ماساتک

مازاتک‌ها در سیه‌را مازاتکا، در شمال ایالت اواخاکا، زندگی می‌کنند؛ سرزمینی چین‌خورده از جنگل‌های ابری، دره‌های عمیق و دامنه‌های قهوه‌کاری که از روستاهای کوهستانی مانند هواتلا به سوی جوامع دشت‌نشین در امتداد حوضهٔ پاپالوآپان فرود می‌آید. ارتفاع بیشترین تمایز فرهنگی را رقم می‌زند: خود مازاتک‌ها میان شاخه‌های کوهستانی و دشتی تفاوت می‌گذارند، از جمله جوامع کوچک‌تری مانند آیائوتلا در پای‌کوه‌ها، و زبان مازاتکی در این مناطق چنان متفاوت است که گویشوران روستاهای دور گاه به سختی یکدیگر را می‌فهمند. این زبان به شاخهٔ پوپولوکان از خانوادهٔ اوتومانگوئی تعلق دارد، با ایکسکاتک و چوچو خویشاوند است و به‌خوبی شناخته‌شده که زبانی آهنگین است؛ در برخی جوامع نیز سوت‌زنی می‌شود، و مردان با بازتولید لحن گفتار بدون مصوت‌ها، گفت‌وگو را از این سوی دره تا آن سوی آن پیش می‌برند.

مسیحیت کاتولیک با دورهٔ استعمار به این منطقه رسید و ماندگار شد، اما بر بنیان چارچوبی دینی کهن‌تر استوار است و جایگزین آن نشده است. قدیسان در کلیساها جای دارند، در حالی که کوه، چشمه و غار همچنان در جهان‌شناسی این مردم حضور دارند. شناخته‌شده‌ترین بیان بین‌المللی این لایه‌بندی، ولادا است: آیین درمانی شبانهٔ طولانی‌ای که در آن کوراندرا با دعاهای سرودگونه و خوردن قارچ‌های مقدس، رنج‌های بدن را می‌خواند. این شیوه در اواخر دههٔ ۱۹۵۰ میلادی، پس از دیدار بانکدار و قارچ‌شناس R. Gordon Wasson، ماریا سابینا را به توجه ناخوشایند جهانی کشاند. توجهی که پس از آن آمد، به روایت بیشتر مازاتک‌ها، زخمی بود: بیگانگان برای یافتن رؤیاها آمدند، آیین از بستر آیینی خود بیرون کشیده شد، و خود سابینا در زادگاهش به خاطر آنچه درمیان گذاشته بود طرد شد. جوامع مازاتک دهه‌های پس از آن را صرف تأکید بر این کرده‌اند که اینان متخصصان دینی‌اند که در چارچوب اقتصادی اخلاقی مشخصی کار می‌کنند، نه ارائه‌دهندگان خدمات برای گردشگری معنوی.

زندگی روزمره بر محور قهوه، ذرت و چرخهٔ بازارهای محلی می‌چرخد، با تعهدات جمعی نیرومندی که از طریق نظام کارگو بیان می‌شود؛ یعنی سمت‌های گردشیِ مدنی و دینیِ بدون دستمزد که بزرگسالان را به اداره امور شهرشان پیوند می‌دهد. مهاجرت به مکزیکو سیتی و به ایالات متحده، بسیاری از خانواده‌ها را دگرگون کرده است، اما حواله‌ها همچنان به همان جشن‌های روستایی، همان روزهای قدیس حامی، و همان آیین‌های طولانی، آوازخوان و شمع‌افروز بازمی‌گردد که نسل پیشین پیش از آنکه کسی بیرون از اواخاکا واژهٔ مازاتک را شنیده باشد، برگزار می‌کرد.