اروتیک وویوها

مردم ووییو در جایی زندگی می‌کنند که رود کنگو سرانجام به اقیانوس اطلس می‌رسد، در کرانه‌ای با جنگل‌های حرا، پشته‌های شنی و روستاهای ماهی‌گیری که یک مرز استعماری آن را به دو بخش تقسیم کرد. بخشی از سرزمین آنان در قلمرو موآندا واقع است، در استان کنگوی مرکزی جمهوری دموکراتیک کنگو. بقیه در کابیندا است، جیب آنگولایی که میان دو کنگو فشرده شده است. یک پادشاهی مشترک و یک زبان مشترک هنوز آنان را در آن‌سوی این مرز به هم پیوند می‌دهد. نگویو یکی از سه پادشاهی کرانه‌ی لوانگو بود، در کنار لوانگو و کاکونگو، و حاکمش عنوان مانگویو را داشت. به مدت قرن‌ها، لنگرگاه آن در کابیندا کشتی‌های پرتغالی، هلندی، فرانسوی و انگلیسی را جذب می‌کرد، و بخش عمده‌ی آن تجارت در انسان‌های برده‌شده‌ای بود که به سوی قاره‌ی آمریکا فرستاده می‌شدند. دهه‌ی 1880 نقشه را دوباره ترسیم کرد: معاهده‌ی سیمولامبوکو کابیندا را زیر حمایت پرتغال قرار داد، و سرزمین جنوب آن به دولت آزاد کنگوی شاه لئوپولد رسید. این ساحل از آن زمان به منطقه‌ای نفتی بدل شده است. میادین دریایی نزدیک کابیندا بخش بزرگی از نفت خام آنگولا را تأمین می‌کنند، و تولید متوسط جمهوری دموکراتیک کنگو عمدتاً حول موآندا متمرکز است، پس سرزمین مادری ووییوها نزدیک به مناقشات تندی قرار دارد درباره‌ی اینکه چه کسی سود می‌برد و چه کسی حکومت می‌کند.

ایووی، زبان آنان، گونه‌ای از زبان کیکونگو در خانواده‌ی بانتو است. با گفتار ویلی، یومبه و دیگر همسایگان کنگویی خویشاوندی نزدیک دارد و گنجینه‌ی عمیق ضرب‌المثل‌های آنان را در اختیار دارد. زندگی عمومی به زبان فرانسوی و کیتوبا در سوی کنگویی، و به پرتغالی در سوی آنگولایی جریان دارد. بیشتر ووییوها مسیحی‌اند و عمدتاً کاتولیک، پس از حضور طولانی مبلغان در این ساحل، اما باورهای کهن درباره‌ی نیاکان و ارواح زمین و آب در کنار کلیسا زنده‌اند. این ضرب‌المثل‌ها در هنری ظاهر می‌شوند که ووییوها بیش از هر چیز با آن شناخته می‌شوند، در خارج از منطقه: درپوش‌های چوبی حکاکی‌شده‌ی ظروف. بر پایه‌ی سنت، عروس مجموعه‌ای از آن‌ها را دریافت می‌کرد که هرکدام با پیکرک‌های کوچکی تزیین شده بود که نماینده‌ی یک گفته‌اند. اگر شوهرش او را نادیده می‌گرفت یا به او ستم می‌کرد، می‌توانست غذای او را زیر درپوشی که منظورش را می‌رساند تقدیم کند، اغلب زمانی که او با مردان دیگر غذا می‌خورد، و آنان نقش حکاکی‌شده را می‌خواندند و درباره‌ی آن گفتگو می‌کردند. یک شکایت خصوصی بدون آنکه کسی صدایش را بالا ببرد به گفتگویی عمومی بدل می‌شد. حکاکان ووییو نقاب‌های رنگ‌شده‌ی انجمن ndunga را نیز می‌ساختند، که رقصندگان در آیین‌های بزرگ جمعی به چهره می‌زنند. امروز هم درپوش‌ها و هم نقاب‌ها در مجموعه‌های موزه‌ها قرار دارند، دور از دهانه‌ی رودی که در آن ساخته شدند.