اروتیک واگنیاها

در ساحل رودخانه در کیسانگانی بایست و خواهی دید چه چیزی واگنیاها را فراتر از کرانه‌شان مشهور کرده است: مردانی که روی قاب‌های بلند از تیرهای بسته‌شده تعادل دارند و سبدهای مخروطی بلند را در آب سفید فرو می‌برند. واگنیاها مردمی ماهیگیر از گروه بانتو در جمهوری دموکراتیک کنگو هستند. آنها در آخرین آبشار بویوما زندگی می‌کنند، زنجیره آبشارهایی که در آن لوالابا به رودخانه کنگو تبدیل می‌شود و آب تا کینشاسا قابل کشتیرانی می‌شود. نام، معیشت و شهرت آنها همگی به همین بخش از رودخانه گره خورده است.

این روش کهن است و بر بدن سخت می‌گذرد. تیرهایی که از جنگل بریده شده‌اند در صخره محکم می‌شوند و با پیچک‌ها به سه‌پایه‌هایی بسته می‌شوند که بالای جریان آب قرار می‌گیرند. تله‌هایی که از پیچک‌های جنگلی بافته شده‌اند از این قاب‌ها آویزان‌اند و چنان تنظیم می‌شوند که نیروی رودخانه ماهی‌ها را به درونشان براند. مردان با قایق‌های تک‌تنه به قاب‌ها می‌رسند، از آنها بالا می‌روند تا صید را بکشند و دائماً در برابر فشار آب آنها را تعمیر می‌کنند. جایگاه‌های روی صخره‌ها متعلق به خانواده‌هاست و از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود، بنابراین آبشارها بیشتر شبیه دارایی ارثی عمل می‌کنند تا آب آزاد. ماهی‌ها به بازارهای کیسانگانی می‌روند.

زبانشان، انیا (که گاهی ژنیا نوشته می‌شود)، زبانی از گروه بانتو است که با مبولی و لنگولا خویشاوندی دارد، زبان‌هایی که مردم جنگل‌نشین همسایه به آن سخن می‌گویند. سواحیلی و لینگالا، دو زبان تجاری که در کیسانگانی به هم می‌رسند، در کنار آن به‌طور گسترده به کار می‌روند. حتی نام آنها تحت تأثیر سواحیلی شکل گرفته است، که پیشوند Wa- آن جمع مردم را نشان می‌دهد. سواحیلی در قرن نوزدهم به این بخش رودخانه رسید و تاجران و برده‌گیرانی که از شرق در امتداد لوالابا به سمت پایین رانده می‌شدند آن را آوردند. هنری مورتون استنلی در سال 1877 به آبشارها رسید. ایستگاه استعماری که در کنار آنها بزرگ شد نام او را گرفت، و شهر نیز همین نام را یافت، که تا سال 1966 استنلی‌ویل نامیده می‌شد و سپس کیسانگانی شد.

بیشتر واگنیاها، مانند همسایگانشان در شهر، مسیحی‌اند. ماهیگیری هنوز روشن‌ترین نشانه هویت آنهاست: کاری ماهرانه و پرخطر در آب‌های تند که از دوران استعمار برای کارت‌پستال‌ها و کتاب‌های سفر عکاسی شده است. شهری که اطرافشان است دهه‌های سختی را گذرانده، از جمله جنگ میان ارتش‌های اوگاندا و رواندا در سال 2000، اما قاب‌های کنار آبشارها از هر تغییر نام و حکومتی جان سالم به در برده‌اند. برای خانواده‌هایی که هنوز از آنها بالا می‌روند، این نمایش یا میراث به نمایش گذاشته‌شده نیست. این راه امرار معاش آنهاست و رودخانه است که شرایط را تعیین می‌کند.