اروتیک کوتوکو

کوتوکوها، پیش از هر چیز و تا آخر، مردم شهرنشین‌اند، و شهرهای خود را در جایی ساخته‌اند که با شهرسازی سر ناسازگاری دارد. زادگاه آنان دشت سیلابی پایین‌دست رودهای لوگون و شاری است، رودهایی که از جنوب به سوی دریاچه چاد جاری می‌شوند، و بخش بزرگی از آن در هر سال برای مدتی زیر آب می‌رود. پاسخ کوتوکوها این بود که به بالا بروند: تپه‌ای مصنوعی بسازند، آن را با آجر پخته دیواربندی کنند، و درون آن را با کوچه‌هایی پر کنند که آن‌قدر باریک‌اند که دو نفر ناچارند به‌صورت پهلو از کنار هم رد شوند. لوگون‌بیرنی هنوز همین‌گونه خوانده می‌شود، و کاخ سلطان آن بیش از آنکه یک بنای واحد باشد، مجموعه‌ای از دیوارهای چند قرن است که هر فرمانروا دیوار خود را بر آن افزوده است. وفاداری نخست به شهر است و سپس به نام قومی. اگر بپرسید کسی اهل کجاست، پاسخ «ماکاری»، یا «گولفی»، یا «افادِه»، یا «کوسری» خواهد بود، که هرکدام دربار و زبان خاص خود را دارند و چند تا از آن زبان‌ها را شهر بعدی نمی‌فهمد. آنان نسب خود را به ساو می‌رسانند، مردمی که سرهای سفالین و پیکره‌های برنزی‌شان همچنان از همین تپه‌ها بیرون می‌آید، و این ادعا صرفاً جنبه تزیینی ندارد: همین ادعاست که به یک شهر کوتوکو حق می‌دهد بر زمینی که روی آن ایستاده است.

زبان‌های کوتوکو به شاخه چادی مرکزی از خانواده آفروآسیایی تعلق دارند، که این زبان‌ها را خویشاوند دوری از هاوسا می‌کند و هیچ نسبتی با کانوری و کانِمبو ندارند که پیرامون آنان زندگی می‌کنند و امپراتوری برنو زمانی خراج آنان را جمع‌آوری می‌کرد. اکثر کوتوکوها اکنون کانوری، عربی چادی یا فرانسوی را هم می‌دانند، و در شهرهای کوچک‌تر، زبان محلی در حال کم‌رنگ شدن است. اسلام با گسترش برنو به منطقه آمد و امروز کل چارچوب دینی را تشکیل می‌دهد، هرچند فرمانروا همچنان mai خوانده می‌شود، لقبی برنویی، و دربارها تشریفاتی پیرامون او حفظ کرده‌اند که از مسجد کهن‌تر است. کار، آب است: قایق‌های تک‌تنه از تنه درخت، تورهایی که هنگام فروکش کردن سیلاب انداخته می‌شوند، ماهی دودی و خشک‌شده‌ای که به سوی بازارهای نیجریه در غرب می‌رود، سورگوم و ارزن بر زمین‌های خشک‌شده، و گاو در جاهایی که جا باشد. این اقتصاد در حافظه زنده مردم دو ضربه سخت خورده است. دریاچه چاد بین دهه 1960 و دهه 1980 بخش عمده سطح خود را از دست داد و هرگز کاملاً بازنگشته است، و از سال 2014 شورش در حوضه این دریاچه روستاها را خالی کرده، میدان‌های ماهی‌گیری را به فرمان نظامی بسته، و خانواده‌های کوتوکو را به مکان‌های آوارگان و به کوسری رانده است، شهری پرجمعیت که اکنون آن‌سوی شاری رو به روی نجامنا قرار دارد. این شهرها از همه این‌ها کهن‌ترند، و این همان چیزی است که یک کوتوکو بی‌آنکه از او بپرسید به شما می‌گوید.