اروتیک توتسی‌ها

توتسی‌ها یکی از سه جمعیت‌اند (در کنار هوتو و توا که بسیار کوچک‌تر است) که ارتفاعات منطقه دریاچه‌های بزرگ در رواندا، بوروندی و شرق کنگو را با هم دارند، و همچنین، برخلاف روال معمول منطقه، یک زبان واحد دارند. کینیارواندا در رواندا و کیروندی در بوروندی آن‌قدر به هم نزدیک‌اند که گویش‌های متقابلاً قابل‌فهم یک زبان بانتو به شمار می‌آیند؛ هرچه توتسی‌ها را از همسایگانشان جدا کند، زبان آن نیست. این واقعیت بیش از تقریباً هر عامل دیگری تاریخ این گروه را شکل داده است، زیرا آنجا که زبان و قلمرو چنین روشن با هم منطبق‌اند، هویت باید بر اساس معیارهای دیگری ترسیم شود: دام، تبار، قد، شغل، و سرانجام اسناد اداری استعماری که همه این‌ها را به چیزی ثابت بدل کرد.

از نظر تاریخی، هویت توتسی با دامداری و با سلسله‌های سلطنتی پیش از استعمار رواندا و بوروندی پیوند داشت، جایی که سلسله‌های شاهی و اشرافی عمدتاً توتسی بودند و گاوهای شاخ‌بلند Ankole-Watusi هم ثروت بودند هم نماد. مرز میان توتسی و هوتو پیش از ورود اداره اروپاییان واقعی اما نفوذپذیر بود. حکومت بلژیک که بر پایه بنیان‌های آلمانی ساخته شده بود، این دسته‌ها را در کارت‌های هویت قانونمند کرد و دسترسی به آموزش و مناصب را بر همین اساس تقسیم نمود. پیامدهای آن در نیمه دوم قرن بیستم ادامه یافت: چرخه‌های خشونت در بوروندی از دهه 1960 به بعد، تبعید دسته‌جمعی از رواندا، و نسل‌کشی 1994 در رواندا که در آن حدود 800,000 نفر، که عمدتاً توتسی بودند، در حدود صد روز کشته شدند. بانیامولنگه‌ها، جماعات دامدار توتسی که نسل‌ها پیش در فلات‌های مرتفع کیوو جنوبی ساکن شدند، به جنگ‌هایی که پس از آن از آن‌سوی مرز کنگو درگرفت کشیده شدند و همچنان شاخه‌ای متمایز و اغلب شکننده از گروه بزرگ‌تر به شمار می‌روند.

امروزه بیشتر توتسی‌ها مسیحی‌اند و میان کلیسای کاتولیک و کلیساهای پروتستان گوناگون تقسیم شده‌اند، با اقلیت مسلمان کوچک‌تری که عمدتاً در جوامع شهری متمرکز است. آیین‌های سنتی مذهبی بیشتر در واژگان، ضرب‌المثل‌ها و منزلت باقی‌مانده گاو در ازدواج و تبادل هدایا زنده مانده‌اند. رواندا پس از 1994 رسماً مقوله‌های قومی را از زندگی عمومی حذف کرده است: کارت‌های هویت دیگر آن‌ها را ثبت نمی‌کنند و دولت از کاربرد آن‌ها در گفتگوها بازمی‌دارد. در حالی‌که بوروندی راه مخالف را برگزیده و سهمیه‌های قومی را مستقیماً در قانون اساسی خود گنجانده است. این دو رویکرد در کنار هم، در یک جامعه زبانی واحد، به‌طرز ناخوشایندی قرار گرفته‌اند. نشانه‌های فرهنگی که از همه این‌ها جان سالم به در برده‌اند عبارت‌اند از: نقاشی هندسی با فضله گاو به نام imigongo، سنت‌های شعر ستایشی و رقص که زمانی به دربارهای سلطنتی پیوند داشت، و umuganda، روز کار جمعی ماهانه اجتماعی که هنوز در سراسر رواندا الزامی است.