اروتیک بونده

بواندِه شاخه‌ای از مردم کنگو هستند. خارج از آفریقای مرکزی، نام آنها به یک شیء فوق‌العاده گره خورده است: نیومبو. نیومبو یک پیکره تشییع جنازه بود که پیرامون جسد دودخشک‌شدهٔ یکی از ریش‌سفیدان مهم ساخته می‌شد. جسد آنقدر در لایه‌های متعدد پارچه و برای مدت طولانی پیچیده می‌شد که بسته به غولی بزرگ بدل می‌شد. به آن سر، صورت نقاشی‌شده و بازو داده می‌شد، و سپس با پتوهای قرمز تکمیل می‌گردید. عزاداران آن را با طبل و رقص تا گور می‌بردند. این نمایش بیانی روشن از رتبهٔ متوفی بود. همچنین نشان می‌داد که کدام تبار توان تهیهٔ آن همه پارچه را دارد، که دیرزمانی در جهان کنگو شکلی از ثروت به شمار می‌رفت. این رسم در قرن بیستم زیر فشار مبلغان مسیحی و استعمار رنگ باخت و معدود پیکره‌های باقی‌مانده اکنون در مجموعه‌های موزه‌ای نگهداری می‌شوند. انگیزه‌ای که پشت آن بود از میان نرفته است. همچون سراسر منطقهٔ کنگو، مراسم تشییع جنازه هنوز از بزرگ‌ترین رویدادهای اجتماعی زندگی بواندِه‌هاست و خاکسپاری شایستهٔ یک خویشاوند همچنان تعهدی خانوادگی و جدی است.

سرزمین آنها کشور تپه‌ای و ساوانایی شمال رودخانهٔ کنگوی پایین است. عمدتاً در بخش پول جمهوری کنگو قرار دارد و تا کنگوی مرکزی در جمهوری دموکراتیک کنگو امتداد می‌یابد. این تقسیم میراث استعمار است: هنگامی که فرانسه و دولت آزاد کنگوی لئوپولد دوم در دههٔ 1880 مرز خود را تعیین کردند، روستاهای بواندِه در هر دو سو قرار گرفتند. بواندِه‌ها گویش ویژهٔ خود از کیکونگو، یک زبان بانتو، را صحبت می‌کنند و این گویش به گویش‌های لاری، سوندی و مانیانگا که در اطرافشان رایج است نزدیک است. مرزهای میان این گروه‌ها همواره بیشتر به تبار، مکان و تاریخ مربوط بوده تا به هر مانع زبانی. مانند دیگر مردم کنگو، بواندِه‌ها سنتاً نسب را از طریق خط مادری دنبال می‌کنند و پیوندهای تباری همچنان در ازدواج و ارث اهمیت دارند.

مبلغان کاتولیک و پروتستان در دورهٔ استعمار وارد شدند و اکنون مسیحیت اکثریت دینی را تشکیل می‌دهد. این دین با کلیساهای مستقلی که از خود منطقهٔ کنگو برخاسته‌اند، زمین مشترک دارد. باورهای کهن هرگز کاملاً کنار گذاشته نشدند. احترام به ریش‌سفیدان تبار، مراجعه به شفابخشان و این باور که بدبختی می‌تواند علتی معنوی داشته باشد، بدون تنش زیادی در کنار مراسم یکشنبه قرار دارند. بسیاری از بواندِه‌ها اکنون در برازاویل و کینشاسا زندگی می‌کنند، جایی که اغلب به سادگی جزو کنگوها به شمار می‌آیند، در حالی که روستاهای زادگاهی همچنان لنگرگاه هویت خانوادگی‌اند.