اروتیک تلوکوا

باتلوکواها قومی سوتو-تسوانا هستند که پیوندشان کمتر بر یک سرزمین و بیشتر بر تبارِ مشترک، نهادِ زعامت و یک نام استوار است. جامعه‌های آنان در بوتسوانا، آفریقای جنوبی و لسوتو پراکنده‌اند. دو تن از رهبرانشان بیش از خود این قوم شناخته شدند. یکی از آنان زن بود. در دهه‌ی 1820 میلادی، هنگامی که جنگ‌ها و کوچ‌های اجباری که با نام دیفاکان در خاطره‌ها مانده‌اند، های‌ولد را درنوردیدند، ممانتاتیسی به‌عنوان نایب‌السلطنه‌ی پسر خردسالش، سکونیلا، باتلوکواها را اداره می‌کرد. او آنان را از سال‌ها گریز، غارت و اسکان دوباره در دره‌ی رود کالدون گذراند. آوازه‌اش چنان دور رفت که مبلغان مذهبی و بازرگانان نام او را به Mantatees بدل کردند، برچسبی فراگیر برای غارتگران های‌ولد که بسیاری از آنان هرگز فرمان او را نبرده بودند.

سکونیلا همسایگانی خطرناک به ارث برد. در دهه‌ی 1830 میلادی، رهبر فورترکرها، پیت رتیف، با نیرنگ به او دستبند زد و آن‌قدر نگهش داشت تا گاوهایی را که دینگانه، پادشاه زولو، می‌گفت از او دزدیده شده‌اند، تحویل دهد. رقابت دیرینه‌ی سکونیلا با موشوشوه، بنیان‌گذار پادشاهی باسوتو، در سال 1853 به پایان رسید، هنگامی که موشوشوه قلعه‌اش را تصرف کرد و پیروانش را پراکنده ساخت. بسیاری از آنان جذب باسوتوها شدند.

شاخه‌ای دیگر راه متفاوتی رفت. حدود سال 1880، کگوسی گابورونه گروهی از باتلوکواها را از ترانسوال بیرون برد تا در کنار رود نوتوانه، در آنچه بعدها قلمرو تحت‌الحمایه‌ی بچوآنالند شد، مستقر شوند. سکونتگاه استعماری‌ای که در همان نزدیکی شکل گرفت نام او را بر خود داشت و هنگامی که بوتسوانا در سال 1966 استقلال یافت، همین سکونتگاه با نام گابورونه پایتخت ملی تازه‌ی کشور شد. شهرک خودِ باتلوکواها، تلوکوئنگ، درست آن‌سوی رود قرار دارد. سرزمین باتلوکوا از مهم‌ترین مناطق قبیله‌ای کشور به شمار می‌رود و کگوسی آن در نتلو یا دیکگوسی، یعنی خانه‌ی رؤسا، جای دارد.

زبان از همسایگان پیروی می‌کند: نام و تبار ثابت می‌ماند. باتلوکواهای بوتسوانا به سِتسوانا سخن می‌گویند. جامعه‌ی باتلوکوا در اطراف بوتلوکوا در لیمپوپو به گونه‌ای از سِتلوکوا سخن می‌گوید که پیوندی نزدیک با سوتوی شمالی دارد. تبارهایی که در لسوتو جذب شده‌اند به سِسوتو سخن می‌گویند. امروز بیشتر باتلوکواها مسیحی‌اند، اما احترام به بادیمو، یعنی نیاکان، همچنان مراسم خاکسپاری، عروسی و اعتباری را که به بزرگ‌ترها داده می‌شود شکل می‌دهد. در تلوکوئنگ، زندگی عمومی هنوز تا حدی از طریق کگوتلا می‌گذرد، مجمع همگانی و علنی‌ای که در آن به اختلاف‌ها رسیدگی می‌شود و درباره‌ی تصمیم‌های جمعی آشکارا بحث می‌شود.