اروتیک ساریق‌ها

ساریق یکی از بزرگ‌ترین طایفه‌های ترکمن است. در بیشتر تاریخ‌شان، این نام بیش از هر مرزی درباره‌ی یک فرد چیزی به شما می‌گفت. نشان می‌داد نیاکانش چه کسانی بوده‌اند، کدام چراگاه‌ها و کانال‌های آبیاری را خانواده‌اش می‌توانست ادعا کند، با چه کسانی ازدواج می‌کرد و با چه کسانی می‌جنگید. ساریق از جمله تبارهای بزرگی هستند که مردم ترکمن را تشکیل می‌دهند، در کنار تکه، یموت، ارسری و سالور. مانند دیگران، آنان نسب خود را به طوایف اوغوز می‌رسانند که در سده‌های میانه از آسیای داخلی به سوی غرب کوچ کردند.

سرزمین آنان رودخانه‌ی مرغاب است که از تپه‌های افغانستان سرازیر می‌شود و به سوی شمال، به صحرای قره‌قوم می‌رود. تا میانه‌ی سده‌ی نوزدهم، ساریق واحه‌ی مرو را در اختیار داشتند، یکی از ثروتمندترین پهنه‌های زمین آبی در آسیای مرکزی. در دهه‌ی 1850 تکه‌ها آنان را بیرون راندند و ساریق به بالادست رودخانه، به یولوتان و پنجده کوچ کردند. بیشتر بازماندگانشان هنوز در همان‌جا زندگی می‌کنند، در آنچه اکنون استان ماری ترکمنستان نامیده می‌شود. برای مدتی کوتاه، پنجده ساریق را در مرکز سیاست جهانی قرار داد. در سال 1885 نیروهای روس، نیروهای افغان را از این ناحیه بیرون راندند و بریتانیا و روسیه نزدیک بود بر سر تکه‌ای از زمین‌های کشاورزی ساریق در مرز افغانستان به جنگ کشیده شوند. مرزی که پس از آن ترسیم شد، پنجده را در درون امپراتوری روسیه نگه داشت و شهر امروز تاگتابازار نام دارد.

ساریق به ترکمنی سخن می‌گویند، زبانی اوغوزی و ترکی که چنان به آذربایجانی و ترکی نزدیک است که گویشوران هر یک می‌توانند بخش قابل توجهی از گفت‌وگوی دیگری را دنبال کنند. لهجه‌های ترکمنی هنوز بر پایه‌ی طایفه‌ها تقسیم می‌شوند و گفتار ساریق یکی از آن‌هاست. ساریق مسلمانان سنی مذهب حنفی‌اند و ایمانشان بیشتر در آیین‌های خانوادگی دیده می‌شود: نام‌گذاری کودک، ختنه، عروسی، مراسم یادبود و زیارت آرامگاه مردان مقدس.

بیرون از ترکمنستان، نام ساریق بیشتر نزد گردآورندگان قالی شناخته شده است. زنان ساریق قالی پرزدار، کیسه‌های چادری و پرده‌های در را با رنگ‌های سرخ تیره‌ی روناس می‌بافتند و اغلب جزئیات کوچک را با پنبه‌ی سفید یا ابریشم برجسته می‌کردند. گول‌هایشان، یعنی مدالیون‌هایی که در سراسر بافته‌های ترکمن تکرار می‌شوند، آن‌قدر متمایزند که دلالان قطعات کهنه را بر اساس طایفه دسته‌بندی می‌کنند. حکومت شوروی گله‌ها را دسته‌جمعی کرد و وفاداری‌های قبیله‌ای را تضعیف کرد. با این حال، در میان ساریق مانند سایر ترکمن‌ها، تبار هنوز اهمیت دارد، به‌ویژه هنگامی که خانواده‌ها ازدواجی ترتیب می‌دهند.