اروتیک ساراکاتسانی‌ها

در بیشتر طول تاریخ ثبت‌شده‌ی ساراکاتسانی‌ها، یک ریتم واحد زندگی‌شان را تعیین می‌کرد: بالا رفتن به کوهستان در بهار و پایین آمدن به دشت‌ها پیش از رسیدن برف. آنان یونانی حرف می‌زدند، ارتدوکس بودند و زمین کمی داشتند یا اصلاً زمینی نداشتند. خانواده‌های چوپان گله‌های گوسفند و بز را بین مراتع تابستانی در رشته‌کوه‌های پیندوس، آگرافا و رودوپ و مراتع زمستانی در دشت‌های تسالی، اپیروس، مقدونیه و تراکیه می‌بردند. این جابه‌جایی، بیش از هر رسم خاص دیگری، آنان را از کشاورزان یکجانشینی که از زمین‌هایشان عبور می‌کردند جدا می‌ساخت. در بلغارستان همین مردم را کاراکاچانی می‌نامند، نامی که به سگ نگهبان دام و نژادی مقاوم از گوسفند که به گله‌هایشان وابسته است نیز داده می‌شود.

گفتارشان گونه‌ای از زبان یونانی است. این نکته اهمیت دارد، زیرا بیگانگان مدت‌ها آنان را با آرومانی‌ها اشتباه می‌گرفتند؛ یعنی دیگر چوپانان بزرگی که در جنوب بالکان همراه با فصل‌ها گله‌های خود را جابه‌جا می‌کردند و به زبانی رومیایی سخن می‌گویند. محقق دانمارکی کارستن هوگ در دهه‌ی 1920 گویش و ترانه‌های آنان را ثبت کرد و پژوهشگران هنوز درباره‌ی منشأ ساراکاتسانی‌ها اختلاف نظر دارند. برخی آنان را قومی یونانی و چوپان از دوران باستان می‌دانند که هرگز بلندی‌های کوهستان را ترک نکرده است. برخی دیگر، آنان را یونانیانی از دشت می‌دانند که در قرن‌های بعد به کوهستان پناه بردند.

زندگی اجتماعی از طریق تسلینگاتو جریان داشت، گروهی از خانوارهای خویشاوند که گله‌هایشان را زیر نظر یک سرچوپان، یعنی تسلینگاس، گرد هم می‌آوردند؛ او با زمین‌داران و مقامات بر سر چراگاه چانه می‌زد. خانواده‌ها در کلبه‌های گنبدی از شاخه و کاه زندگی می‌کردند که هر فصل از نو ساخته می‌شد. جان کمپبل ساراکاتسانی‌های منطقه‌ی زاگوری در اپیروس را مطالعه کرد و کتاب 1964 او به متنی بنیادین در مردم‌شناسی مدیترانه درباره‌ی شرف، شرم و خویشاوندی بدل شد. کتاب جهانی را توصیف می‌کند که در آن خانواده آبرویش را با همان دقتی حفظ می‌کرد که گوسفندانش را. تقویم ارتدوکسی شکل سال را تعیین می‌کرد و جشن‌های سنت جورج در بهار و سنت دمتریوس در پاییز به‌طور سنتی نشانه‌ی جابه‌جایی میان مراتع بودند.

قرن بیستم این چرخه را شکست. مرزهای تازه پس از جنگ‌های بالکان، مسیرهای کهن مهاجرت را برید، جنگ و جنگ داخلی کوهستان‌ها را خالی کرد و مدرسه‌ها، جاده‌ها و مشاغل شهری خانواده‌ها را برای همیشه به پایین کوه کشاندند. در بلغارستان کمونیستی، جمعی‌سازی در دهه‌ی 1950 کاراکاچانی‌ها را وادار کرد ساکن شوند و گله‌هایشان را رها کنند. امروز بیشتر ساراکاتسانی‌ها در شهرها و شهرک‌های یونان زندگی می‌کنند و جوامع کوچک‌تری در بلغارستان، آلبانی و مقدونیه‌ی شمالی دارند. انجمن‌های فرهنگی این هویت را زنده نگه می‌دارند و در گردهمایی‌های تابستانی‌شان در کوهستان، لباس‌های پشمی تیره و آوازهای کهن دوباره نمایان می‌شوند.