اروتیک رونگاها

رونگاها مردمی مسلمان‌اند که در منطقه‌ی مرزی زندگی می‌کنند؛ منطقه‌ای که در آن شرق چاد به گوشه‌ی شمال‌شرقی جمهوری آفریقای مرکزی می‌رسد، و این مرز هویت آنان را شکل داده است. در قرن نوزدهم، دار رونگا، سرزمین رونگاها، در لبه‌ی جنوبی سلطنت وادای قرار داشت. این ایالت خراج‌گزار بود: به شمال، به وادای، پرداخت می‌فرستاد، در حالی که مردانش برای به‌دست آوردن اسیر به سرزمین‌های کشاورزان غیرمسلمان جنوب یورش می‌بردند. همین پیشروی به جنوب دار الکوتی را پدید آورد، سلطنتی که مسلمانانی از دار رونگا بنیان نهادند و از اندله اداره می‌شد. دار الکوتی یکی از آخرین دولت‌های بزرگ برده‌گیر بود که تجارت فراصحرایی را تأمین می‌کرد، تا آنکه نیروهای فرانسوی در سال 1911 قدرت آن را درهم شکستند و قلمرو را تصرف کردند.

زبان رونگا به خانواده‌ی کوچک زبان‌های مابان تعلق دارد. از خویشاوندان نزدیک آن می‌توان به زبان مابا، زبانی که در هسته‌ی دولت کهن وادای قرار داشت، و زبان مسالیت، که در امتداد مرز سودان به آن سخن می‌گویند، اشاره کرد. بنابراین رونگاها با مردمی که بر آنان فرمان می‌راندند خویشاوندی زبانی داشتند و بیگانگانی نبودند که به مدار آنان کشیده شده باشند. بیشتر رونگاها به بیش از یک زبان سخن می‌گویند. عربی چادی برای تجارت، امور دینی و تعامل با همسایگان به کار می‌رود، و در سوی آفریقای مرکزی مردم به سانگو، زبان ملی، نیز سخن می‌گویند. اسلام سنی نسل‌هاست که بخشی از زندگی رونگاها بوده و بر حقوق خانواده، پوشش و تقویم دینی حاکم است.

مرز استعماری دو جامعه‌ی جداگانه بر جای گذاشت. در چاد، رونگاها بیشتر روستانشین‌اند و در روستاهای کشاورزی پیرامون ام‌دام زندگی می‌کنند. در جمهوری آفریقای مرکزی، آنان در شمال‌شرقی کم‌جمعیت، در واکاگا و بامینگی-بانگوران، متمرکزند. اندله، پایتخت کهن دار الکوتی، در همین ناحیه است و بازرگانان رونگا از دیرباز نقش چشمگیری در تجارت منطقه داشته‌اند.

دهه‌های اخیر دشوار بوده است. در بیشتر سال‌های پس از استقلال، دولت مستقر در بانگی شمال‌شرقی آفریقای مرکزی را به حال خود رها کرد و جنبش‌های مسلحی برای پر کردن این خلأ پدید آمدند. یکی از آن‌ها، CPJP، به‌طور گسترده از میان جوامع رونگا در پیرامون اندله نیرو جذب کرد و به یکی از ستون‌های ائتلاف سلکا بدل شد که در سال 2013 پایتخت را تصرف کرد. انتقام‌جویی‌هایی که در پی آن آمد مسلمانان را به‌طور کلی هدف گرفت و خانواده‌های رونگایی را که هیچ نقشی در درگیری‌ها نداشتند بیرون راند. نام این گروه به شیوه‌هایی به سیاست ملی کشیده شد که روستاییان عادی آن هرگز برنگزیده بودند. در هر دو سوی مرز، رونگاها مردمی کوچک با تاریخی بزرگ‌اند.