اروتیک مبانگالا

مبانگالاها که در سوابق پرتغالی با نام ایمبانگالا ثبت شده‌اند، از معدود مردمانی این منطقه‌اند که هویتشان عمداً و در میدان، از هر کسی که می‌شد جذبشان کرد ساخته شد. آنان حدود سال ۱۶۰۰ به‌صورت دسته‌های جنگی سیار در سرزمین فلات مرکزی آنگولا ظاهر می‌شوند، و نه بر پایه تبار بلکه به یاری kilombo سازمان یافته بودند: اردوگاهی مستحکم که همچون انجمنی آیینی عمل می‌کرد. جوانانی که در یورش‌ها اسیر می‌شدند از آیین‌های آن می‌گذشتند، با مرهمی تدهین می‌شدند که بزرگانشان می‌گفتند آهن را از خود دور می‌کند، و مبانگالا بیرون می‌آمدند. مناصب بر پایه جایگاه و به ترتیبی ثابت نگه‌داشته می‌شدند، نه اینکه از پدر به پسر منتقل شوند؛ این در منطقه‌ای که تبار دستور زبان معمول اقتدار بود، امری غیرمعمول است. اردوگاهی که با فرزندخواندگی نه با زادن بازتولید می‌شود، می‌تواند در یک فصل دو برابر شود، و اردوگاه آنان چنین شد. کامل‌ترین توصیف نخستین از آن اندرو باتل است، ملوان انگلیسی که ماه‌ها در میان آنان زیست و روایتش نیز پایه شهرت آدم‌خواری را گذاشت که نویسندگان اروپایی بعدی بی‌آنکه بسنجند تکرار کردند.

همین ظرفیت جذب غریبه‌ها، آنان را محور قرن هفدهم در آنگولا کرد. فرماندهان پرتغالی فرقه‌هایشان را علیه ندونگو اجیر کردند؛ نجینگا، توانمندترین فرمانروای ندونگو، سازمان نظامی آنان و رهبرانشان را به‌نوبه خود به عنوان متحد پذیرفت. تا دهه ۱۶۳۰ یکی از دسته‌ها در باشا دِ کاسانجه، دشت سیلابی کم‌ارتفاع رودخانه کوانگو در آنچه امروز استان مالانژه نامیده می‌شود، ساکن شد و تحرک را به گذرگاهی باج‌گیر بدل کرد. نزدیک به دو قرن، پادشاهی کاسانجه راه‌هایی را در دست داشت که اسیران را از سرزمین لوندا به سمت غرب تا لواندا می‌بردند، سهم خود را می‌گرفت و رقبا را از آن راه‌ها دور نگه می‌داشت. این کانون ناخوشایند تاریخ مبانگالاست و بهتر است بی‌پرده گفته شود تا اینکه نرم‌شده بیان گردد. چنگ کاسانجه در نیمه قرن نوزدهم لغزید، زیرا کاروان‌های چوکوه و اوویمبوندو به سادگی از کنار آن رد می‌شدند، و ستون‌های پرتغالی در آغاز قرن بیستم پادشاهی را از نظر نظامی به پایان بردند. در ژانویه ۱۹۶۱ همان دشت سیلابی، که آن زمان زیر کشت پنبه شرکتی امتیازدار درآمده بود، علیه کشت اجباری شورید؛ کشتاری که پس از آن رخ داد عموماً آغاز جنگ استقلال آنگولا شمرده می‌شود.

امروز مبانگالاها بیشترشان در مالانژه زندگی می‌کنند، به کیمبوندو سخن می‌گویند و معمولاً از شمار مبوندوها به حساب می‌آیند. یک اثر از آنان فراتر از آنچه خودشان کردند رفته است: واژه kilombo همراه با اسیران از اقیانوس اطلس به برزیل رفت، جایی که quilombo به معنای سکونتگاه مردمی شد که از بردگی گریخته بودند. نام اردوگاه جنگی از خود اردوگاه جنگی بیشتر ماند، به عنوان واژه‌ای برای آزادی.