اروتیک مابا

مابا مردم وادای‌اند، یعنی بلندی‌های خشک شرق چاد که به سمت مرز سودان شیب می‌گیرد، و همسایگانشان نیم‌دوجین نام دیگر برایشان گذاشته‌اند: بارگو، بورگو، مابانگ و کودوی. آنچه آن‌ها را به هم پیوند می‌دهد کمتر تبار است و بیشتر یک سرزمین و دولتی که بر آن شکل گرفت. سلطنت وادای در دهه‌ی 1630s بنیان گذاشته شد، هنگامی که عبدالکریم فرمانروایان تونجور را که پیش از او کشور را در دست داشتند کنار زد، و تقریباً سه قرن مابا هستهٔ جمعیتی و طبقهٔ حاکم آن بودند. عضویت در مرزها انعطاف‌پذیر بود. خانواده‌های همسایه با آنان وصلت می‌کردند، زبانشان را می‌آموختند و طی یک یا دو نسل مابا می‌شدند؛ به همین دلیل امروز این گروه بیشتر به مجموعه‌ای از قبیله‌ها و تبارهای جذب‌شده شبیه است تا یک درخت نسب واحد. این سلطنت همچنین از بیشتر سلطنت‌ها عمرش طولانی‌تر بود: نیروهای فرانسوی در سال 1909 ابشه را گرفتند، سلطان دود مورا در سال 1911 تسلیم شد، و وادای یکی از آخرین دولت‌های بزرگ آفریقا به شمار می‌رود که با فتح از میان رفت، نه با مذاکره و واگذاری.

زبان، که مابا یا بورا مابانگ نامیده می‌شود، خانوادهٔ کوچک مابانی را در درون زبان‌های نیلی‌صحرایی جای می‌دهد، با مسالیت، رونگا و کیبت به‌عنوان نزدیک‌ترین خویشاوندانش. این زبان شکلی از عربی نیست، هرچند واژگان عربی بسیاری را به وام گرفته است، و عربی چادی در سراسر منطقه نقش زبان بازار را ایفا می‌کند. اسلام همراه سلطنت آمد و کاملاً جا افتاد: سنی، و در فقه مالکی، که مکتب‌های قرآنی و جایگاه دانشمندان محلی آن را حمل می‌کردند، و در قرن نوزدهم طریقهٔ سنوسیه آن را تقویت کرد؛ این طریقه از مسیر کاروان‌رو از برقه به جنوب آمد. آن جاده، از وادای تا بنغازی، جزئیاتی است که ارزش دانستن دارد. این مسیر که در دهه‌ی 1830s گشوده شد، از آخرین مسیرهای فراصحرایی بود که رونق یافت. پرِ شترمرغ، عاج و اسیران را به شمال می‌فرستاد و سلاح گرم و پارچه برمی‌گرداند، و وادای را در حالی ثروتمند و مسلح نگه داشت که مسیرهای غربی قدیمی‌تر رو به افول بودند. مابا امروز ارزن و سورگوم را در امتداد آبراهه‌های فصلی کشت می‌کنند، هرجا زمین اجازه دهد دام نگه می‌دارند، و با مرزی زندگی می‌کنند که بیشتر روی کاغذ معنا دارد تا در عمل: خویشان مسالیتشان در سوی سودانی‌اند و از سال 2003 جنگ در دارفور، اردوگاه‌ها و خویشاوندان را به وادای رانده است. هنوز سلطانی در ابشه نشسته که اقتدار عرف را دارد، نه اقتدار دولت.