اروتیک مبوله

کسانی که مردم مبوله را از بیرون روستاهایشان می‌شناسند، معمولاً آنان را با مردی به دار آویخته می‌شناسند. پیکره‌های تراشیده‌شده‌ای که اوفیکا نامیده می‌شوند، شانه‌های فروافتاده، پاهای خمیده و آویزان و چهره‌های توخالی و سفیدشده دارند. هر یک نماد فردی بود که به فرمان لیلوا، انجمنی که زندگی اخلاقی و حقوقی جوامع مبوله را اداره می‌کرد، اعدام شده بود. امروزه گردآورندگان و موزه‌ها ارج بسیار برای آنها قائلند. نخستین مخاطبانشان تازه‌واردان جوان به آیین تشرف بودند که این پیکره‌ها را به عنوان درسی بی‌پرده درباره‌ی سرنوشت کسانی که قواعد را می‌شکنند به آنان نشان می‌دادند.

مبوله مردمی بانتو از جنگل استوایی در شمال شرقی جمهوری دموکراتیک کنگو هستند. آنان در استان چوپو زندگی می‌کنند، در اطراف رود لومامی و به سوی شرق تا لوالابا، نامی که به رود کنگو در بالادست کیسانگانی داده می‌شود. این سرزمین، سرزمین رودخانه و جنگل است. بیشتر خانوارها هنوز از مزارع کاساوا و موز، ماهیگیری و شکار امرار معاش می‌کنند و کیسانگانی نزدیک‌ترین شهر و بازار است.

زبان آنان که آن هم مبوله نامیده می‌شود، در خوشه‌ی کوچکی از زبان‌های بانتو همراه با لنگولا، متوکو و انیا قرار دارد. انیا زبان مردم ماهیگیر در آبشارهای بویوما نزدیک کیسانگانی است. فراتر از روستا، سواحیلی و لینگالا به کار تجارت و داد و ستد با بیگانگان می‌آیند و فرانسوی کارهای اداری را انجام می‌دهد. امروزه بیشتر مردم مبوله مسیحی‌اند، با این حال باورهای کهن درباره‌ی نیاکان، جادو و اقتدار ریش‌سفیدان از تغییر دین جان سالم به در برده‌اند.

لیلوا بسیار فراتر از یک انجمن مردانه بود. این انجمن پسران را از راه آیین تشرف به بزرگسالی می‌رساند، تعهداتی را که خویشاوندان و همسایگان را به هم پیوند می‌داد آموزش می‌داد و به عنوان دادگاه برای سنگین‌ترین جرائم، مانند قتل، جادو یا افشای اسرار انجمن، می‌نشست. ریش‌سفیدانش می‌توانستند فرمان اعدام با دار بدهند. پس از آن یک اوفیکا تراشیده می‌شد، از دید پنهان نگه داشته می‌شد و در آیین تشرف بیرون آورده می‌شد، به طوری که محکوم مدت‌ها پس از مرگ هم درس می‌داد.

تاریخ از بیرون فشار آورد. در اواخر سده‌ی نوزدهم، سرزمین لومامی در لبه‌ی مرز سواحیلی-عربیِ تجارت عاج و یورش‌های برده‌گیری قرار داشت. سپس زیر سلطه‌ی دولت آزاد کنگو و حکومت استعماری بلژیک درآمد که قدرت اعدام را از لیلوا گرفت. بسیاری از پیکره‌های اوفیکا در آن دهه‌ها جنگل را ترک کردند. مردم مبوله هنوز بر سرزمین خود مردمی کشاورز و ماهیگیرند، در حالی که پیکره‌هایی که برای هشدار دادن به پسرانشان تراشیده شده بودند، در ویترین‌های موزه‌ها دور از محیطی ایستاده‌اند که به آنها معنا داده بود.