اروتیک لله

لِلِه‌ها مردمی هستند که دانشجویان انسان‌شناسی از راه یک پانگولین با آن‌ها آشنا می‌شوند. آنان در سمت غربی رود کاسای در جمهوری دموکراتیک کنگو زندگی می‌کنند، در سرزمینی موج‌دار که در آن لبه‌ی جنوبی جنگل استوایی به علف‌زار تبدیل می‌شود، و پس از آنکه ماری داگلاس حدود سال 1950 در میان آنان زیست، به یکی از مستندشده‌ترین جوامع کوچک آفریقا بدل شدند. این شهرت کمی نامتوازن است: مردمی کشاورز و شکارچی با شمار ده‌ها هزار نفر که در سراسر جهان با یک مورچه‌خوار فلس‌دار شناخته می‌شوند. اما این جزئیات مهم است، چون نشان می‌دهد لِلِه‌ها چگونه می‌اندیشند. جنگل جایی است که خدا، نجامبی، ارواح و هر چیز خوب را در آن قرار داده است: شکار، داروها، نخل‌های رافیا و خود باروری. پانگولین درختی، حیوانی فلس‌دار که از درخت بالا می‌رود و مانند انسان‌ها در هر بار یک بچه به دنیا می‌آورد، همه‌ی طبقه‌بندی‌ها را درهم می‌شکند و از این رو مردان تشرف‌یافته‌ی پانگولین آن را در آیینی می‌خورند که قرار است کودکان و شکار خوب را به روستا بیاورد.

زبان آنان، لِلِه، از زبان‌های بانتو است و به بوشونگ، زبان پادشاهی کوبا در آن سوی رود، و به زبان همسایه‌ی وونگو نزدیک است. لِلِه‌ها و کوباها داستان خاستگاه مشترکی را روایت می‌کنند، اما لِلِه‌ها هرگز دربار بنا نکردند. طایفه‌ای رئیس‌نشین وجود داشت که قدرت واقعی اندکی داشت؛ هر روستا خود را اداره می‌کرد، مردانش را بر اساس گروه‌های سنی رتبه‌بندی می‌کرد و به‌طور سست از پیرترین مرد خود تبعیت می‌کرد. ثروت با پارچه‌ی رافیا سنجیده می‌شد که مردان از الیاف نخل می‌بافتند و برای ازدواج‌ها، حق ورود به آیین‌ها، جریمه‌ها و غرامت‌ها تحویل می‌دادند. پیرمردان پارچه و زنان را در اختیار داشتند و جوانان منتظر می‌ماندند، و یکی از پاسخ‌ها به این فشار زن روستا بود، زنی که به‌طور مشترک به همسری یک گروه سنی درمی‌آمد و فرزندانش به کل روستا تعلق داشتند. حقوق بر زنان همچنین بدهی‌های خون را تسویه می‌کرد، نظامی از گروگذاری که طایفه‌ها را در طول نسل‌ها به هم پیوند می‌داد. کارگزاران اداری و مبلغان بلژیکی، زن روستا، گروگذاری و آزمون زهر را که برای آزمودن متهمان به جادوگری به کار می‌رفت سرکوب کردند.

امروز بیشتر لِلِه‌ها مسیحی و عمدتاً کاتولیک هستند و بسیاری به بندر رودخانه‌ای ایلبو یا به کینشاسا رفته‌اند. آیین‌های کهن کم‌رنگ شده‌اند، اما ترس از جادو همراه آن‌ها از میان نرفته است. وقتی داگلاس در دهه‌ی 1980 بازگشت، دید که اتهام‌ها داغ‌تر از پیش شده‌اند و کارزارهای ضدجادو اکنون با زبانی مسیحی رهبری می‌شوند. زندگی روستایی همچنان بر مزارع کاساوا و ذرت، شراب نخل و شکار جمعی می‌چرخد، شکاری که موفقیت یا شکستش مدت‌ها حکمی درباره‌ی وضعیت اخلاقی روستا تلقی می‌شد.