اروتیک آرومانیایی‌ها

آرومانی‌ها دیگر مردم لاتین‌زبان بالکان‌اند؛ جمعیتی پراکنده در یونان، آلبانی، مقدونیه شمالی، صربستان و بلغارستان که زبان مادریشان یک زبان رومانسی است و با رومانیایی خویشاوندی نزدیک دارد، و حدود هزار سال تکامل مستقل در میان رشته‌کوه‌ها و مرزهای سیاسی از آن جدایشان کرده است. بسته به روستا خود را Armãnji یا Rrãmãnji می‌نامند، و این که آرومانی زبانی مستقل است یا گویشی جنوبی از رومانیایی، پرسشی است که آرومانی‌ها خود بسته به پایتختی که از ایشان می‌پرسد پاسخ‌های متفاوتی به آن می‌دهند. این جامعه کوچک است، شاید چند صد هزار گویشور فعال، و زبان در تقریباً همه جایی که به آن سخن گفته می‌شود در شمار زبان‌های در خطر طبقه‌بندی شده است.

در بیشتر تاریخ ثبت‌شده‌شان آرومانی‌ها چوپانان کوچ‌رو و قاطردارانِ مسافت‌های دور بودند؛ گوسفندان را میان مراتع تابستانی در ارتفاعات پیندوس و گراموس و دشت‌های زمستانی جابه‌جا می‌کردند و کالاها را در امتداد راه‌های کاروانی که جنوب بالکان را زیر فرمانروایی عثمانی به هم پیوند می‌داد حمل می‌کردند. این تحرک طبقه‌ای بازرگان با اندازه‌ای نامتناسب بزرگ پدید آورد. خانواده‌های آرومانی در سده‌های هجدهم و نوزدهم، از وین تا بوداپست و تا اودسا، مدرسه‌ها، کلیساها و ساختمان‌های عمومی را تأمین مالی کردند و سهم قابل توجهی از کسانی که دولت یونان مدرن را ساختند، از بانکداران و انقلابیون تا خیرین ملی، از خانواده‌هایی برخاستند که به زبان آرومانی سخن می‌گفتند و در هویت یونانی ادغام شده بودند. موسکوپول، در جنوب شرقی آلبانی امروز، پیش از ویرانی‌اش در 1760s و 1780s یکی از بزرگ‌ترین شهرهای بالکان بود، و پراکنده شدن ساکنانش جوامع آرومانی را در اروپای مرکزی پدید آورد.

از نظر دینی ارتدکس شرقی‌اند، و زندگی کلیسایی‌شان از دیرباز به زبان یونانی و نه زبان محلی برگزار می‌شده است؛ و این یکی از دلایلی است که زبان گفتاری هرگز معیار ادبی پایداری پیدا نکرد. تقسیم‌بندی‌های درونی بیش از آن‌که با آموزه‌های دینی مرتبط باشند با جغرافیا هم‌خوانی دارند: آرومانی‌های پیندی در شمال یونان، گروه‌های گراموستی و فارشروتی که از ارتفاعات آلبانی برخاسته‌اند، دیاسپورای موسکوپولیتی، و ولاخ‌های مگلن در مرز مقدونیه و یونان که به زبانی وابسته اما متفاوت سخن می‌گویند. سیاست هویت پیرامون ایشان همواره دشوار بوده است: یونان آنان را یونانیانی می‌داند که در خانه به گویشی لاتین حرف می‌زنند، رومانی در گذشته ادعا کرده که خویشاوند آن‌هاست، و مقدونیه شمالی تنها کشوری است که ایشان را اقلیت قانون اساسی به رسمیت شناخته است. بیشتر آرومانی‌های امروز در شهرها زندگی می‌کنند، در حرفه‌ها و مشاغل تخصصی کار می‌کنند و زبان را به نسل بعد به شکلی ناهموار منتقل می‌کنند؛ جشنواره‌ها، فضای صوتی زنگوله‌های گوسفندان و بازگشت‌های مرداد ماه به روستاهای کوهستانی نیاکان، بخش عمده‌ای از کاری را انجام می‌دهند که مدرسه‌ها و آیین‌های کلیسا هرگز انجام ندادند.