اروتیک زمبا

زمبا‌ها به‌سادگی نادیده گرفته می‌شوند، اما وقتی با آن‌ها آشنا شوید، به‌سختی می‌توان آن‌ها را با کسی دیگر اشتباه گرفت. آن‌ها مردمی هستند که به زبان هریرو سخن می‌گویند و در سرزمین خشک و ناهموار دو سوی رود کونه‌نه، در جنوب غربی آنگولا و گوشهٔ شمال غربی نامیبیا زندگی می‌کنند. بیرونی‌ها غالباً آن‌ها را با هیمبا، که مشهورترند و در کنارشان زندگی می‌کنند، یکی می‌پندارند. خود زمبا‌ها این مرز را تعیین می‌کنند. نام، زبان و تاریخ خانوادگی آن‌ها نشان می‌دهد که مردمی جدا هستند، حتی جایی که با همسایگان هیمبا در دره‌ها، شهرها و چراگاه‌ها شریک‌اند.

زبان آن‌ها، زمبا که به شکل دیمبا هم نوشته می‌شود، به شاخهٔ هریرو از خانوادهٔ زبان‌های بانتو تعلق دارد و بیشتر آن برای گویشوران هریرو و هیمبا قابل فهم است. زبان‌شناسان در این که آیا زمبا زبانی مستقل است یا گویشی از هریرو، اختلاف نظر دارند. برای مردمی که به آن سخن می‌گویند، تمایزی که اهمیت دارد اجتماعی است، نه دستوری: به این بستگی دارد که مردم تو چه کسانی‌اند، نه به این که گفتارت تا چه اندازه به گفتار همسایه نزدیک است. پرتغالی زبان مدرسه و دولت در سوی آنگولایی رود است و در نامیبیا انگلیسی و آفریکانس همین نقش را ایفا می‌کنند.

زندگی روستایی از الگوی دیرینهٔ منطقه پیروی می‌کند. گاو و بز مرکز ثروت خانوار و تعهدات خانوادگی‌اند و خانواده‌ها هر گاه باران کافی باشد که کشت ارزش داشته باشد، باغچه‌های سبزی می‌کارند. خشکسالی در این منطقه می‌تواند یک گله را در یک دورهٔ بد از میان ببرد، از این رو نگه داشتن دام و کشت محصول هم‌زمان کمتر از آنکه سنت باشد، نشانهٔ خرد عملی است.

خود مرز محصول استعمار است. در اواخر قرن نوزدهم، پرتغال و آلمان رود کونه‌نه را مرز میان آنگولا و آفریقای جنوب غربی آلمان کردند و منطقه‌ای را که مردمش هرگز رود را دیواری ندانسته بودند، به دو نیم کردند. جنگ‌های اواخر قرن بیستم، یعنی مبارزهٔ نامیبیا برای استقلال و جنگ داخلی طولانی آنگولا، آن خط را بسیار دشوارتر از آن کرد که نادیده گرفته شود، و گاهی عبور از آن مسئلهٔ امنیت بود. جوامع زمبا اکنون زیر دو پرچم زندگی می‌کنند و پیوندهای خانوادگی همچنان از آن سوی آب می‌گذرد.

مسیحیت که به‌وسیلهٔ میسیونرها وارد شد، حضوری واقعی دارد. با این حال، برای بسیاری از خانواده‌ها این آیین کنار آیین اجدادی کهن قرار دارد، نه این‌که جایگزین آن شود، به‌ویژه در گذارهای بزرگ زندگی یعنی تولد، ازدواج و مرگ.