اروتیک تلاشکالتک‌ها

تلاکسکالتک‌ها ناهواهای حوضه‌ای مرتفع و سرد در شرق دره‌ی مکزیک‌اند. این حوضه را آتشفشانی محصور کرده است که خودشان آن را ماتلالکوئه‌یه می‌نامند و اسپانیایی‌ها نامش را به لا مالینچه تغییر دادند. پیش از 1519 سرزمین آنان پادشاهی نبود، بلکه فدراسیون بود: چهار آلتپتل متحد، تپتیکپاک، اوکوتلولکو، تیزاتلان و کیاویزتلان، که شورایی از اشراف آن را اداره می‌کرد، نه یک فرمانروای واحد که خدایی پشت سرش باشد. باستان‌شناسان دو دهه‌ی اخیر را صرف این استدلال کرده‌اند که این یک دولت به‌راستی جمعی بود، امری نادر در مزوآمریکا، و اینکه به‌خاطر همین ساختار دوام آورد، نه با وجود آن. آنچه در برابرش دوام آورد، محاصره بود. اتحاد سه‌گانه تلاکسکالان را در میان گرفته بود، آن را از نمک و پنبه محروم کرده بود و مرز را به صحنه‌ی دائمی نبرد آیینی بدل کرده بود، یعنی جنگ‌های گل. دو یا سه نسل از این وضع مردمی پدید آورد که خود را با مکزیکا نبودن تعریف می‌کردند. از همین‌رو سال 1519 هنوز محل بحث است. تلاکسکالتک‌ها نخست به سختی با کورتس جنگیدند، به فرماندهی شیکوهتنکاتل جوان، و سپس تصمیمی گرفتند که تاریخ‌نگاری ملی‌گرای مکزیک از آن زمان تاکنون آن را به پایشان نوشته است: با او متحد شدند. ده‌ها هزار جنگجوی تلاکسکالتک پس از آن در تسخیر تنوچتیتلان شرکت کردند. از دید تلاکسکالا این معامله به گونه‌ای دیگر به نظر می‌رسد، دولتی مستقل که در جنگی منطقه‌ای که یک قرن بود در آن می‌باخت طرف خود را برمی‌گزیند، و امتیازهایی که به دست آورد واقعی بود. تاج سلطنتی آنان را از خراج معاف کرد، به اشرافشان اجازه داد سوار بر اسب شوند و سلاح حمل کنند، به شهر نشان رسمی اعطا کرد و تلاکسکالا را به‌عنوان جمهوری‌ای با شخصیت حقوقی جمعی خودگردان باقی گذاشت، در حالی که زمین‌های پیرامونش میان انکومندروها تقسیم می‌شد. آنان روایت خود از کل ماجرا را خودشان نوشتند، Lienzo de Tlaxcala، به زبان تصویر و با حضور خودشان در قاب.

میراث عجیب‌تر به سوی شمال کشیده می‌شود. در 1591 حدود چهارصد خانوار تلاکسکالتک برای اسکان به مرز چیچیمک فرستاده شدند و سان استبان د نوئوا تلاکسکالا را در کنار سالتیو بنیاد نهادند و بذر شهرهایی را در سراسر کوآویلا، نوئوو لئون، سان لوئیس پوتوسی، زاکاتکاس و سرانجام تگزاس و نیومکزیکو کاشتند. نام‌های خانوادگی و نام‌های جای تلاکسکالتک هنوز در آن نواحی باقی است. در سرزمین اصلی، این ایالت کوچک‌ترین ایالت مکزیک است، کاتولیک به شیوه‌ی معمول مکزیکی، با زیارت‌هایی به سوی باکره‌ی اوکوتلان، و پولکه هنوز در مزارع از ماگوئی گرفته می‌شود. زبان ناهواتل در نقاط پراکنده‌ای بر دامنه‌های کوه باقی مانده است. روشن‌ترین چیزی که نگه داشته‌اند کارناوال است: هوئه‌هوئه‌ها، رقصندگانی با ماسک‌های مومی رنگ‌پریده با چشمان شیشه‌ای و پلک‌های لولادار، که در لباس اشراف اسپانیایی تقلیدی پیچیده و طنزآمیز از مردمی را اجرا می‌کنند که خودشان به سرزمینشان راه دادند.