اروتیک ناهواها

ناهوآها بزرگ‌ترین قوم بومی مکزیک‌اند و زبانشان بی‌صدا شیوهٔ سخن گفتن بقیهٔ جهان دربارهٔ قاره‌های آمریکا را شکل داده است؛ گوجه‌فرنگی، شکلات، آووکادو، کایوت و چیلی همگی از زبان ناهواتل آمده‌اند. آنها یک جامعهٔ واحد نیستند بلکه مجموعه‌ای از جوامع‌اند: حدود دو میلیون گوینده که در دشت‌های پست هوآستکا، در سیرانورتهٔ پوئبلا، در ارتفاعات گررو، در رشتهٔ آتشفشانی اطراف اوریزابا، در جیب‌هایی از تلاکسکالا و منطقهٔ فدرال، و تا جنوب دور در السالوادور پراکنده‌اند، جایی که شاخهٔ پیپیل این زبان را طی مهاجرتی پیش از کلمبی حمل کرد. هر منطقه گویش خاص خود را دارد و گویندگان از دو سر متضاد کشور همیشه به آسانی یکدیگر را نمی‌فهمند.

زبان ناهواتل به خانوادهٔ Uto-Aztecan تعلق دارد که به شکلی غیرمنتظره تا شمال امتداد می‌یابد و از زبان‌های هوپی، کامانچ و شوشون می‌گذرد؛ رشته‌ای زبانی که مرکز مکزیک را به حوضهٔ بزرگ پیوند می‌دهد. در داخل مکزیک، این زبان در دورهٔ استعماری جایگاه یک زبان بومی معتبر را داشت: پس از فتح، راهبان اسپانیایی آن را آموختند، دستور زبانی برایش نوشتند و آن را به‌عنوان زبان واسط برای تبلیغ دینی میان مردمانی به کار بردند که هیچ ربطی به آزتک‌ها نداشتند. این میراث اداری بخشی از دلیلی است که زبان در بسیاری از جاهایی که قدرت سیاسی آزتک‌ها هرگز به آنجا نرسید زنده ماند.

برچسب «آزتک» بیشتر ابداعی از قرن نوزدهم است؛ مردم تنوچتیتلان خود را مکزیکا می‌نامیدند و اغلب ناهوآهای امروز هیچ‌یک از این دو اصطلاح را برای خود به کار نمی‌برند. آنها خود را با شهر، با دره یا با قدیس محلی‌شان می‌شناسند. کاتولیسیسم نزدیک به پنج قرن دین رسمی بوده، اما در عمل لایه‌لایه است: محراب‌های خانگی هم صلیب‌ها را در خود جای داده‌اند و هم نذورات برای مردگان را، کوه‌ها و چشمه‌ها هنوز نام‌های کهن‌تر و تعهدات کهن‌تر خود را نگه داشته‌اند، و تقویم کشاورزی هنوز به همان اندازه که از تقویم آیینی پیروی می‌کند، چرخهٔ ذرت را دنبال می‌کند. کوراندیروها بدون اصطکاک چندانی در کنار کشیشان محلی کار می‌کنند.

زندگی روزمرهٔ جوامع روستایی بر کشت میلپا (ذرت، لوبیا و کدو که با هم کاشته می‌شوند) می‌چرخد و بر نظام مدنی-مذهبی متراکمی از کارگوس‌ها، یعنی سمت‌های بی‌مزد و نوبتی که جشن‌ها، آبیاری و حل اختلاف را سازمان می‌دهند. مهاجرت به شهرهای مکزیک و به ایالات متحده در دو نسل اخیر این وضعیت را دگرگون کرده است: اقتصادهای حواله‌های ارزی اکنون روستاهایی را سرپا نگه می‌دارند که جوانان نیمی از سال را دور از آن به سر می‌برند. اکثریت میستیزوی مکزیک تقریباً به‌طور فراگیر تبار ناهوایی دارد، اما ناهواها به‌عنوان قومی که خود را این‌گونه معرفی می‌کند، متمایز، ریشه‌دار در روستا و سرسختانه متنوع باقی می‌مانند.