اروتیک مپونگوه‌ها

مپونگوه مردم دهانه‌ی گابن هستند، دهانه‌ی پهن و شورابه‌ای که رود کومو در آن به اقیانوس اطلس می‌پیوندد، و تاریخ آنان در اصل تاریخ آن دروازه است. آنان پیش از رسیدن کشتی‌های اروپایی بر کرانه‌های این دهانه ساکن شده بودند، و هنگامی که پرتغالی‌ها، سپس هلندی‌ها، انگلیسی‌ها و فرانسوی‌ها به کار در سواحل پرداختند، مپونگوه خود را محور این ارتباط ساختند. کمتر چیزی از ساحل به درون یا بیرون حرکت می‌کرد، عاج، چوب رنگ‌بری، آبنوس، موم، اسیران، بی‌آنکه از دست مپونگوه و به شرط مپونگوه بگذرد. آنان به ندرت خود به جنگل می‌رفتند. نیازی هم به این کار نداشتند. آب را در اختیار داشتند.

آنان به زبان میه‌نه سخن می‌گویند، زبانی بانتویی از شمال‌غربی که به‌صورت گویشی با اورونگو، نکومی، گلوا، آدیومبا و اِنِنگا، خویشاوندان نزدیکشان در امتداد ساحل و پایین‌دست رود اوگوئه، مشترک است. میه‌نه از زبان فانگی که اکنون لیبرویل را در بر گرفته و شمار گویشوران آن بسیار بیشتر است جداست. جامعه بر پایه‌ی تبار و خانه‌ی تجاری سازمان یافته بود: رهبرانی که اروپاییان با نام‌های کاری شناخته بودند، مانند شاه دنیس، شاه لوئی، شاه گلس، مجتمع‌هایی را اداره می‌کردند که هم خانواده بودند، هم انبار، هم پست دیپلماتیک. این نام‌ها بر زمین ماندگار شدند. محله‌ی لوئی و گلس هنوز از محله‌های لیبرویل هستند و پوانت دنیس هنوز آن زبانه‌ی شنی آن سوی خلیج است.

معاهداتی که رهبران مپونگوه در سال‌های 1839 و 1842 با افسران دریایی فرانسوی امضا کردند، نخستین تسلط واقعی فرانسه بر گابن را به آن داد. در سال 1849 فرانسویان یک کشتی پر از اسیران آزادشده را در دهانه پیاده کردند و نام این سکونتگاه را لیبرویل گذاشتند. پایتخت کشور بر سرزمین مپونگوه قرار دارد و مپونگوه در آن اقلیت کوچکی هستند. مبلغان پروتستان آمریکایی در 1842 به باراکا رسیدند و کشیشان کاتولیک دو سال بعد آمدند، بنابراین مپونگوه زود خواندن و نوشتن آموختند که طبقه‌ای از منشی‌ها و مترجمان پدید آورد که در اداره‌ی استعماری و بعدها در حرفه‌ها وزنی بسیار فراتر از شمارشان داشت. بیماری‌های همه‌گیر، نرخ پایین زاد و ولد و مهاجرت فانگ‌ها این شمار را در سده‌های نوزدهم و بیستم به شدت کاهش دادند.

مسیحیت امروز تقریباً همگانی است، کاتولیک و پروتستان هر دو، و در کنار آیین‌های کهن‌تر ادامه دارد و آن‌ها را از میان نبرده است. انجمبی، انجمن زنان که مبلغان سده‌ی نوزدهم با ناخرسندی آشکار درباره‌اش نوشتند زیرا نتوانستند به درونش راه یابند، ناپدید نشده است. میه‌نه چیزی شکننده است: فرانسوی زبان کار شهری است که مپونگوه زمین آن را بنا نهادند.