اروتیک گوایمی

مردمی که بیگانگان مدت‌ها آنان را گوایمی می‌نامیدند خود را نگابه می‌خوانند که صرفاً به معنای مردم است، و آنان با اختلاف زیاد بزرگ‌ترین ملت بومی پاناما هستند. نزدیک به یک‌چهارم میلیون نفر در کوهستان‌ها و دشت‌های ساحلی کارائیب در غرب زندگی می‌کنند که بیشترشان در داخل کومارکای نگابه-بوگله به سر می‌برند، سرزمینی نیمه‌خودمختار که در سال 1997 پس از دهه‌ها فشار از بخش‌هایی از چیریکی، وراگواس و بوکاس دل تورو جدا شد. جمعیت کوچک‌تری در آن‌سوی مرز در جنوب‌غربی کاستاریکا زندگی می‌کند، در پنج منطقه پیرامون کوتو بروس و شبه‌جزیره‌های بوریکا و اوسا، به‌علاوه نیروی کاری متحرکی که هر سال به دنبال برداشت قهوه می‌رود. زبان آنان، نگابره، به خانواده چیبچان تعلق دارد که آنان را به بوگله‌هایی که کومارکا را با آنان تقسیم می‌کنند، به ناسو و بریبری در شمال‌غرب، و به گونا در شرق پیوند می‌دهد، هرچند با هیچ‌یک از آنان به‌طور متقابل قابل فهم نیست و گویش‌های اقیانوس آرام و کارائیب تفاوت محسوسی دارند.

نخستین چیزی که بازدیدکننده متوجه می‌شود ناگوا است: لباس بلند و گشاد با یک رنگ تند، با نوارهای آپلیک مثلثی در شانه‌ها، آستین‌ها و لبه پایین، که بیشتر زنان نگابه هر روز می‌پوشند، چه در روستایی کوهستانی باشند و چه در پایانه اتوبوس در داوید. مردان چند نسل پیش لباس معادل آن را کنار گذاشتند، هرچند یقه‌های پهن منجوق‌دوزی‌شده به نام چاکیراس و کیف‌های شانه‌ای از الیاف پیتا به نام کرا یا چاکارا همچنان رایج‌اند و به یک صنعت دستی درآمدزا تبدیل شده‌اند. نگابه سابقه‌ای طولانی در تن ندادن به حکومت دارند. کاسیکه اوراکا در دهه 1520 در برابر نیروهای اسپانیایی ایستادگی کرد و اکنون بر سکه یک‌سنتسیمویی پاناما نقش بسته است، و دولت استعماری هرگز واقعاً به دل کوردیلرا نفوذ نکرد. در قرن بیستم آن سرسختی به موضعی سیاسی بدل شد: مبارزه با پروژه مس سرو کولورادو در دهه‌های 1970 و 1980، انسداد بزرگراه‌ها در سال 2012 که به کشته شدن دو معترض انجامید و ممنوعیت استخراج معدن در داخل کومارکا را به همراه داشت، و مقاومتی طولانی و ناموفق در برابر سد بارو بلانکو بر رود تاباسارا. دین لایه‌لایه است. بیشتر نگابه کاتولیک یا انجیلی‌اند، آیین بهایی در اینجا پیروان بسیار بیشتری از حد معمول دارد، و جنبش ماما تاتا که در سال 1962 از رؤیای یک زن جوان از مریم باکره زاده شد، همچنان به پرهیز از مشروبات الکلی و دوری از جامعه لاتین‌تبار موعظه می‌کند. این جنبش بالسریا را محکوم کرد، جشن قدیمی‌ای که در آن مردان از جماعت‌های رقیب پس از چند روز نوشیدن نوشیدنی تخمیرشده ذرت، چوب‌های بالسا را به سوی پاهای یکدیگر پرتاب می‌کنند. با این حال بالسریا همچنان برقرار است. همچنین جایگاه این منطقه به‌عنوان فقیرترین ناحیه پاناما پابرجاست، جایگاهی که زندگی نگابه را به اندازه هر چیز دیگری شکل می‌دهد: کار فصلی در مزارع موز و قهوه، حواله‌های ارزی، و کوچ پیوسته به سوی شهرها.