اروتیک یاکی

یاکی‌ها، که خود را یوئمه می‌نامند، قومی بومی در دره رود یاکی در سونورای مکزیک هستند و جامعه بزرگی در آریزونا در ایالات متحده دارند که از نوادگان کسانی‌اند که در جریان جنگ‌ها و تبعیدهایی که دولت مکزیک بر آنان تحمیل کرد گریختند. آنان به زبان یاکی (Hiaki) سخن می‌گویند، زبانی یوتو-آزتکی از گروه کاهیتایی، و شمارشان در دو کشور به ده‌ها هزار نفر می‌رسد.

جامعه و معیشت

یاکی‌ها به‌طور سنتی کشاورزان دشت سیلابی حاصلخیز رود یاکی بودند و ذرت، لوبیا و کدو می‌کاشتند، و همچنین ماهیگیر، شکارچی و گردآورنده بودند. آنان حول هشت شهرک سنتی سازمان یافته‌اند که در دوران میسیون‌ها بنیان نهاده شدند. آنان به دفاع طولانی و سرسختانه از سرزمین و خودمختاری خود در برابر نیروهای اسپانیایی و سپس مکزیکی شهرت دارند. زندگی مذهبی یاکی‌ها آموزه‌های کاتولیکی را که از مبلغان یسوعی دریافت کرده‌اند با باور کهن‌تر به جهانی طبیعی و افسون‌شده به نام huya aniya، یعنی جهان طبیعت وحشی، درهم می‌آمیزد. سال آیینی در چرخه‌ای پیچیده از روزه بزرگ و عید پاک به اوج می‌رسد که توسط انجمن‌های آیینی اجرا می‌شود، بازآفرینی نمایشی از رنج مسیح که محور هویت جامعه است. در طول روزه بزرگ، اعضای نقاب‌دار انجمن فاریسئو که به chapayekas معروف‌اند و نقاب‌های کلاه‌خودی دماغ‌بلند بر سر دارند، شهرک‌ها را در اختیار می‌گیرند تا آنکه در عید پاک به شکلی آیینی مغلوب شوند و جامعه تجدید حیات یابد.

ظاهر و آرایش

شاخص‌ترین چهره یاکی رقصنده گوزن (maaso) است که رقص گوزن را اجرا می‌کند، رقصی که نماینده گوزن شکارشده جهان طبیعت وحشی است. او با بالاتنه برهنه می‌رقصد، با سر تاکسیدرمی‌شده گوزنی که با پارچه و روبان بر فراز سر خودش بسته شده، پارچه سفیدی که دور کمر پیچیده، رشته‌هایی از جغجغه‌های پیله خشک‌شده (tenabari) که دور ساق‌هایش پیچیده شده، و جغجغه‌های کدویی در دستانش، و با صدای طبل آبی و سازهای سایشی حرکت می‌کند. رقصندگان پاسکولا نقاب‌های چوبی کوچک و کنده‌کاری‌شده با ریش و ابروی موی اسب بر چهره می‌زنند و زنگوله‌ها و جغجغه‌های پیله‌ای به خود می‌آویزند. لباس روزمره، پوشاک امروزی مناطق روستایی دامداری است و پوشاک آیینی به مراسم تعلق دارد.