اروتیک برتون‌ها

برتون‌ها بازماندهٔ کلتیِ فرانسه‌اند، نوادگان مهاجرانِ بریثونی‌زبانی که بین قرن‌های پنجم و هفتم میلادی از جنوب غربی بریتانیا از کانال مانش گذشتند، از گسترش آنگلوساکسون‌ها گریختند و شبه‌جزیره‌ای را که رومیان آرموریکا می‌نامیدند مسکن خود کردند. آن مهاجرت به بروتانی فرهنگی کلتی بخشید که ریشه در بقای دوران باستان نداشت، بلکه در انتقال و جابه‌جایی بود: زبان برتونی، که با خود آوردند، به زبان‌های ولزی و کورنیشی نزدیک‌تر است تا به هر زبانی که در سرزمین اصلی اروپا سخن گفته می‌شود. این زبان به شاخهٔ بریثونی تعلق دارد که به‌شدت با کلتیِ گوئیدلیکِ ایرلند و اسکاتلند متفاوت است و همچون جزیره‌ای زبانی است که از هر سو با گفتار رومانس احاطه شده است.

خود بروتانی شبه‌جزیره‌ای از گرانیت است که در اقیانوس اطلس فرو رفته است؛ کرانه‌هایی فرسوده، خلنگ‌زارهای داخلی و مزارع کوچک بوکاژ. این جغرافیا مدت‌ها این منطقه را از پاریس دور نگه داشت و جمعیتی شکل داد که تا مدت‌ها در قرن بیستم خود را نخست برتون و سپس فرانسوی می‌دانست. این دوک‌نشین در دورهٔ قرون وسطا مستقل یا نیمه‌مستقل بود و تنها در سال 1532 رسماً به فرانسه پیوست. پس از آن فشار دولت بر زبان آمد: در دوران جمهوری سوم و پس از آن، دانش‌آموزانی که در حال سخن گفتن به برتونی گرفته می‌شدند تنبیه می‌شدند و این زبان طی دو نسل از زبان اکثریت در بروتانی پایین به زبانی اقلیت تنزل یافت. امروز این زبان عمدتاً نزد گویشوران مسن و جنبشی مصمم برای احیای آن باقی مانده است که حول مدارس غوطه‌وری دیوان و تابلوهای دوزبانه شکل گرفته است.

کاتولیسیسم در بروتانی ویژگی‌های خاص خود را دارد. این منطقه مملو از حصارهای کلیساهای روستایی، صلیب‌های سنگی و تکریم قدیسان محلی است که بسیاری از آنان چهره‌هایی هستند که با مهاجرت بریتانیایی‌ها آمده‌اند و به هفت قدیس بنیان‌گذار معروف‌اند؛ این قدیسان در بروتانی شناخته‌شده‌اند اما در تقویم گستردهٔ رومی غایب‌اند. پاردون‌ها، روزهای جشن همراه با دسته‌های آیینی که حول این قدیسان برگزار می‌شوند، آشکارترین نمود آن‌اند: زیارت‌هایی واقعی و زنده با پرچم، آثار مقدس و موسیقی، نه نمایش‌های گردشگری، اگرچه اکنون هر دو شده‌اند. زیر سطح کاتولیک، لایه‌ای فولکلوریک از داستان‌ها دربارهٔ آنکو، تجسم مرگ، و مجموعه‌ای به‌طور غیرمعمول پایدار از باورها دربارهٔ چشمه‌های مقدس و سنگ‌های ایستاده قرار دارد که بسیاری از آن‌ها واقعاً مگالیتی‌اند، زیرا بروتانی یکی از متراکم‌ترین مجموعه‌های بناهای نوسنگی در اروپا را در خود دارد.

در درون جمعیت، خط گسل قدیمی میان بریز ایزل (بروتانی پایین)، نیمهٔ غربی که برتونی از نظر تاریخی در آن تکلم می‌شد، و بریز اوهل (بروتانی بالا) در شرق است که زبان محلی آن گالو است، زبانی رومانس که از لاتین مشتق شده، نه کلتی.