اروتیک لیتوانیایی‌ها

لیتوانیایی‌ها بزرگ‌ترِ دو قوم بالتیکِ بازمانده‌اند، و زبان آن‌ها دلیل این است که زبان‌شناسان همواره به خانه‌شان سر می‌زنند. زبان لیتوانیایی ویژگی‌های کهن هندواروپایی را حفظ کرده است، از جمله پایانه‌های حالت صرفی، تکیه‌ی آهنگین و ریشه‌های واژگانی، که شاخه‌های دیگر قرن‌ها پیش آن‌ها را از میان برده‌اند. به همین دلیل زبان‌شناس تطبیقی گاهی آن را نزدیک‌ترین زبان زنده به وضعی توصیف می‌کند که سانسکریت دو هزار سال پیش داشت. این زبان در خانواده‌ی بالتیک کنار لتونیایی قرار می‌گیرد، در حالی که پروسی کهن در سوی دیگر منقرض شده است. برای گویشور لهستانی یا روسی، آهنگ این زبان آشناست، اما معنای آن بیشتر مبهم است.

سرزمین اصلی این قوم سرزمینی مسطح، پر از دریاچه و جنگلی است که میان رود نمان و ساحل دریای بالتیک قرار دارد؛ سرزمینی که فرهنگی را شکل داده که به جنگل، کهربا و دریا گرایش دارد، نه به کوه و استپ. لیتوانیایی‌ها از نظر منطقه‌ای به آئوکشتایتیایی‌های ارتفاعات، ساموگیتیایی‌ها (ژمایتیایی‌ها) در دشت‌های کم‌ارتفاع غربی با گویش متمایز و احساس سرسختانه‌ی جدایی خود، و لیتوونینکای در لیتوانی پروسیِ کهن در امتداد ساحل تقسیم می‌شوند؛ جمعیتی که بیشتر بر اثر تحولات قرن بیستم پراکنده شد. جوامع مهاجر بزرگی در شیکاگو، تورنتو، سائوپائولو، پونسک در لهستان و لندن، زبان و جشن‌ها را در خارج از کشور زنده نگه می‌دارند.

کاتولیسیسم دیرهنگام به این سرزمین رسید؛ لیتوانی آخرین کشور بت‌پرست اروپا بود و تنها پس از اتحاد سلسله‌ای با لهستان، در سال 1387 رسماً مسیحی شد، و این تأخیر اثر خود را بر جا گذاشت. خدایان پیش از مسیحیت، پرستش درخت بلوط، آتش‌های نیمه‌ی تابستان و پیکره‌ی عظیمی از ترانه‌های عامیانه به نام داینوس درون چارچوب کاتولیک باقی ماندند، به‌جای آنکه به دست آن از میان بروند. نتیجه فرهنگی مذهبی است که به‌راستی دیندار است، اما با مصالح کهن‌تری درهم بافته شده است: نقاب‌پوشی اوژگاونس، آتش‌های یونینس در شب سنت جان، و سنت صلیب‌سازی، یعنی تراشیدن صلیب‌های چوبی که در کنار جاده‌ها و سر چهارراه‌ها برپا می‌شوند و یونسکو آن را هنر عامیانه‌ای مستقل به رسمیت شناخته است.

نقاط عطف تاریخی به‌دقت در حافظه نگه داشته شده‌اند: دوک‌نشین بزرگ قرون وسطایی که زمانی از بالتیک تا دریای سیاه کشیده شده بود؛ تقسیم و یک قرن زیست در امپراتوری روسیه، دورانی که چاپ با خط لاتین ممنوع شد و کتاب‌ها به دست کنیگنشیای قاچاق می‌شدند؛ استقلال در سال 1918، الحاق به شوروی در سال 1940، و «انقلاب آوازی» که زنجیره‌ی انسانی راه بالتیک را در سال 1989 به وجود آورد. لیتوانیایی‌ها معمولاً از این رویدادها نه به‌عنوان تاریخ باستان، بلکه به‌عنوان سالنامه‌ی زنده‌ی خانواده سخن می‌گویند.