اندونزی
IDآسیای جنوب شرقی
این کشور محل زندگی 15 گروه قومی مستند است. این صفحه داده‌های فنوتیپی و جمعیتی آن‌ها را در یک مرجع وزن‌دهی‌شده ترکیب می‌کند: رنگ پوست، ویژگی‌های چهره، بافت مو و ساختار بدن، برگرفته از منابع منتشرشدهٔ سرشماری و تبارشناسی.
ترکیب جمعیتی
وزن‌های ترکیب از خوداظهاری در سرشماری‌ها و پیمایش‌های جمعیتی منتشرشده به دست آمده‌اند. هر ردیف به صفحهٔ اطلس گروه قومی پیوند دارد.
| گروه قومی | وزن |
|---|---|
 جاوه‌ای‌ها | ۴۰٫۱٪ |
 سایر اندونزیایی‌ها | ۱۸٫۹٪ |
 سوندایی‌ها | ۱۵٫۵٪ |
 باتاک | ۳٫۶٪ |
 مادورایی‌ها | ۳٫۰٪ |
 مالایی‌های اندونزی | ۳٫۰٪ |
 مینانگ‌کابائو | ۲٫۷٪ |
 بتاوی | ۲٫۷٪ |
 بوگیسی‌ها | ۲٫۷٪ |
 بنجار | ۱٫۸٪ |
 بالیایی‌ها | ۱٫۷٪ |
 آچه‌ای‌ها | ۱٫۳٪ |
 پاپوآیی‌های اندونزی | ۱٫۳٪ |
 چینی‌های اندونزی | ۱٫۲٪ |
 عرب‌های اندونزی | ۰٫۵٪ |
نیم‌رخ فنوتیپی
جمعیت اندونزی حدود 280 میلیون نفر (تا سال 2023) است و چهارمین جمعیت بزرگ جهان به شمار می‌رود. این کشور از نظر تنوع درونی یکی از متنوع‌ترین جمعیت‌های جهان است: بیش از 1,300 گروه قومی متمایز که به بیش از 700 زبان سخن می‌گویند، در حدود 17,000 جزیره پراکنده‌اند.
ساختار جمعیتی این کشور بازتاب فرایندهای جمعیتی حدود 4,000 سال یا بیشتر است: بستر کهن نگریتو و استرالو‌ملانزیایی دوران پلیستوسن (که در پاپوآ و پاپوآی غربی بیشترین حفظ را دارد و در برخی جمعیت‌های اندونزیایی عناصر باقی‌مانده‌ای از آن دیده می‌شود)، گسترش بزرگ آسترونزیایی از حدود 3000 تا 1000 پیش از میلاد که بیشتر زبان‌ها و سنت‌های فرهنگی امروز اندونزی را از تایوان و از راه فیلیپین به مجمع‌الجزایر اندونزی و سپس به اقیانوس آرام گسترده‌تر برد، دوره تجارت اقیانوس هند (حدود قرن اول تا پانزدهم میلادی) که نفوذهای فرهنگی و مذهبی هندی، عربی، ایرانی و چینی را به همراه آورد، حکومت‌های استعماری پرتغال (1511-1641) و هلند (1602-1942)، و پویایی‌های سیاسی و جمعیتی دوران استقلال پس از 1945 از جمله تاریخچه جامعه بزرگ چینی‌تبار اندونزی، خشونت ضدکمونیستی پس از 1965، و برنامه انتقال جمعیت در دوران سوهارتو.
مطالعات ژنومی گسترده (کنسرسیوم HUGO Pan-Asian SNP در سال 2009 و مطالعات ژنتیکی بعدی ویژه اندونزی) گرادیان ژنتیکی بزرگ میان آسترونزیایی‌ها و پاپوایی‌ها یا ملانزیایی‌ها را در سراسر مجمع‌الجزایر اندونزی مستند می‌کنند: جمعیت‌های غرب اندونزی (جاوه، سوماترا، کالیمانتان) عمدتاً با جمعیت‌های منبع آسترونزیایی و جنوب شرق آسیای گسترده‌تر خوشه‌بندی می‌شوند؛ جمعیت‌های شرق اندونزی (جزایر شرق اندونزی، به‌ویژه پاپوآ و پاپوآی غربی) بخش قابل توجهی از تبار منبع پاپوایی یا ملانزیایی دارند که با جمعیت‌های آسترونزیایی متفاوت است. خط والاس (مرز زیست‌جغرافیایی میان بالی و لومبوک که آلفرد راسل والاس در سال 1859 شناسایی کرد) تقریباً با منطقه انتقال ژنتیکی میان آسترونزیایی‌ها و پاپوایی‌ها یا ملانزیایی‌ها مطابقت دارد.
رنگ پوست در سراسر جمعیت طیف کامل مقیاس فیتزپاتریک از II تا VI را در بر می‌گیرد که III تا V محدوده غالب در سطح کشور است. تنوع منطقه‌ای قابل توجه است: از III-IV در غرب اندونزی تا V-VI در پاپوآ و پاپوآی غربی. بافت مو از صاف (غالب در جمعیت‌های جاوه‌ای، سوندایی، مالایی و اندونزیایی‌های چینی‌تبار)، تا موج‌دار (غالب در جمعیت‌های سوماترا و سولاوسی)، تا فرفری و کاملاً مجعد (غالب در جمعیت‌های پاپوایی و جمعیت‌های آمیخته با ملانزیایی) متغیر است. رنگ مو در کل جمعیت یکسان و سیاه یا قهوه‌ای بسیار تیره است. رنگ چشم در کل جمعیت یکسان و قهوه‌ای تا قهوه‌ای تیره است. ویژگی‌های چهره و اندام الگوی منطقه‌ای قابل توجهی در امتداد گرادیان آسترونزیایی غرب اندونزی تا پاپوایی یا ملانزیایی شرق اندونزی نشان می‌دهند. تنوع درونی بسیار بالاست و تنوع منطقه‌ای و قومی این کشور از گسترده‌ترین‌ها در میان هر جمعیت ملی منفرد است.
نمایی توصیفی، نه داوری دربارهٔ افراد
این صفحه مجموعهٔ وزن‌دهی‌شده‌ای از مشاهدات فنوتیپی در میان جمعیت این کشور را نشان می‌دهد که بر ترکیب جمعیتی برگرفته از منابع منتشرشدهٔ سرشماری و تبارشناسی استوار است. فنوتیپ‌ها در هر کشوری بسیار متنوع‌تر از آن چیزی هستند که این مجموعه نشان می‌دهد؛ این یک مرجع توصیفی است، نه داوری قطعی دربارهٔ هیچ فردی.
یادداشت‌های روش‌شناسی
ترکیب وزن‌ها از شمارش قومی سرشماری 2010 اداره آمار اندونزی (BPS) به همراه به‌روزرسانی سرشماری 2020 به دست آمده است. سرشماری 2010 نخستین سرشماری جامع اندونزی بود که وابستگی قومی را به‌طور نظام‌مند در میان بیش از 1,300 گروه قومی شناخته‌شده شمارش کرد؛ داده‌های سرشماری 2020 کمی کم‌جزئیات‌تر است، اما با الگوهای 2010 سازگار است. زمینه ژنومی تبار (HUGO Pan-Asian 2009) تفسیر ویژگی‌های ظاهری را پشتیبانی می‌کند. محدودیت‌ها: (1) بیش از 1,300 گروه قومی اندونزی ناهمگونی باقی‌مانده قابل توجهی در دسته‌های کلی ایجاد می‌کنند؛ دسته «indo-other-indonesian» حدود 1,000 گروه کوچک‌تر را در خود جای داده که تنوع درونی بسیار زیادی دارند؛ (2) سهم خودشناسی رسمی اندونزیایی‌های چینی‌تبار (حدود 1.2 درصد) به‌طور قابل توجهی کمتر از شمار واقعی جمعیت گسترده‌تر با تبار چینی است (که با احتساب افراد با تبار چینی جزئی بین 5 تا 7 میلیون یا بیشتر برآورد می‌شود)، به دلیل فشارهای تاریخی، از جمله سیاست‌های ضدچینی دوران سوهارتو در سال‌های 1965 تا 1998، و از جمله ممنوعیت مدارس به زبان چینی در سال 1967 و محدودیت بیان فرهنگی چینی‌های اندونزی؛ (3) جمعیت‌های پاپوایی و پاپوآی غربی تبار جمعیت منبع ملانزیایی متمایزی دارند که تفاوت‌های قابل توجهی در توزیع ویژگی‌های ظاهری نسبت به جمعیت‌های گسترده‌تر اندونزی ایجاد می‌کند؛ (4) برنامه انتقال جمعیت در دوران سوهارتو (1969 تا دهه 1990) حدود 7 میلیون یا بیشتر از جاوه‌ای‌ها را به استان‌های بیرونی اندونزی منتقل کرد، که پیامدهای جمعیتی و سیاسی قابل توجهی برای مناطق میزبان داشت، از جمله تنش‌های میان‌قومی مستند؛ (5) جمعیت عظیم اندونزی و تنوع قومی بسیار زیاد آن هر ترکیب تجمیعی در سطح کشور را ناگزیر تقریبی می‌سازد.
منابع اصلی
- 1.Statistics Indonesia (Badan Pusat Statistik, BPS). Sensus Penduduk 2010 / 2020. Jakarta: BPS; 2011, 2021.
- 2.Suryadinata L, Arifin EN, Ananta A. Indonesia's Population: Ethnicity and Religion in a Changing Political Landscape. Singapore: ISEAS; 2003.
- 3.HUGO Pan-Asian SNP Consortium. Mapping human genetic diversity in Asia. Science. 2009;326(5959):1541-1545.
- 4.Bellwood P. Prehistory of the Indo-Malaysian Archipelago (rev ed). Canberra: ANU E Press; 2007.
- 5.Reid A. Southeast Asia in the Age of Commerce, 1450-1680 (vols 1-2). Yale University Press; 1988-1993.
کشورهای دیگر این منطقه
مراجع تجمیعی فنوتیپ برای کشورهای همسایه، وزن‌دهی‌شده بر اساس ترکیب جمعیتی.