اروتیک شوکو

شوکوها مردم بومی سرجیپ، کوچک‌ترین ایالت برزیل، و تنها قوم بومی‌ای هستند که این ایالت رسماً می‌شناسد. مرکز زندگی‌شان جزیره سائوپدرو است، قطعه زمینی در پایین‌دست رودخانه سائوفرانسیسکو نزدیک شهر پورتو دا فولیا، همراه با زمین‌های مجاور کایسارا در کرانه سرجیپ. بیشتر داستان آنان در همین یک مکان جمع است. نیاکانشان در دوران استعمار در یک هیئت تبلیغی کاتولیک روی جزیره گرد آورده شدند. سپس زمین نسل‌ها از آنان گرفته شد و سرانجام خود مردم آن را پس گرفتند.

آن را آهسته از دست دادند. در قرن نوزدهم مقامات دهکده قدیمی هیئت تبلیغی را منقرض اعلام کردند، اقدامی اداری که در سراسر شمال‌شرق برزیل تکرار شد و زمین‌های بومی را به مالکیت خصوصی تبدیل کرد. خانواده‌های شوکو در همان‌جا ماندند، اما این بار به‌عنوان مستأجر و کشاورز سهم‌بر که برای دامداران بر زمینی کار می‌کردند که پدربزرگ‌هایشان در اختیار داشتند. برزیل رسمی دیگر آنان را اصلاً بومی به حساب نمی‌آورد و صرفاً کشاورزان فقیر کنار رودخانه می‌دید. این وضع در اواخر دهه 1970 تغییر کرد، زمانی که خانواده‌های شوکو با پشتیبانی اسقف‌نشین کاتولیک پروپریا دوباره جزیره را اشغال کردند. پس از آن به رسمیت شناختن فدرال آمد و در نهایت این قلمرو رسمیت یافت، هرچند این کار بدون سال‌ها درگیری با مالکان زمین ممکن نشد.

زبانشان در این مسیر از میان رفت. امروز کسی به آن سخن نمی‌گوید و آن‌قدر کم از آن نوشته شده که نمی‌توان آن را در هیچ خانواده زبانی جای داد. زندگی روزمره به پرتغالی جریان دارد، از نوع روستایی شمال‌شرق. در مقابل، شوکو بودن بر تبار، زمین و آیین استوار است. توره، رقص حلقه‌ای با آواز و جغجغه که بسیاری از مردمان بومی منطقه در آن شریک‌اند، در این میان محوری است. شوکوها با تماس با کاریری-شوکو، مردمی که در پایین‌دست رودخانه در کرانه آلاگواس زندگی می‌کنند و تاریخ مشترک و پیوندهای خانوادگی با آنان دارند، آیین خود را بازسازی کردند. دینداری کاتولیک با این امر رقابت ندارد. گذشته هیئت تبلیغی، جزیره‌ای که به نام پطرس قدیس خوانده می‌شود و توره، همگی در نحوه نگاه جامعه به خویشتن کنار هم قرار دارند.

آنان از رودخانه امرار معاش می‌کنند: ماهیگیری، مزارع کوچک و برنجی که در تالاب‌های دشت سیلابی کاشته می‌شود، نظامی که از زمانی که سدهای بالادست سیلاب‌های سائوفرانسیسکو را تغییر دادند تحت فشار قرار گرفته است. جمعیت شوکوها در حد چند صد نفر است. بازگشت آنان به جزیره یکی از نمونه‌های شناخته‌شده‌تر بازپس‌گیری هویتی از سوی یک قوم شمال‌شرقی است که دولت بر آن خط بطلان کشیده بود.