اروتیک ویرو

ویروها (Wirö) قومی بومی و کوچک در ایالت آمازوناس ونزوئلا هستند. نوشته‌های بیرونی بیشتر آنان را ماکو (Mako یا Maco) می‌نامند، در حالی که ویرو نامی است که خودشان برای خود به کار می‌برند. این موضوع بیش از حد معمول اهمیت دارد. نام ماکو (Makú) و نام‌های مشابه آن به چند قوم جنگلی بی‌ارتباط با یکدیگر در شمال‌غرب آمازون چسبیده‌اند، و اغلب توهینی بوده که از همسایگان قدرتمندتر گرفته شده است. ویروها هیچ ربطی به آن گروه‌ها ندارند. آنان در کنار رودخانهٔ ونتواری زندگی می‌کنند، رودخانه‌ای بزرگ که در جنوب ونزوئلا به اورینوکو می‌ریزد، و جوامعشان در منطقه‌ای جنگلی قرار دارد که بیشتر رفت‌وآمد در آن هنوز از راه آب انجام می‌شود.

زبان آنان به خانوادهٔ زبانی سالیبایی تعلق دارد که تنها شمار اندکی عضو دارد. نزدیک‌ترین خویشاوند این زبان پیاروآ است، زبان قومی بسیار بزرگ‌تر که رودخانهٔ ونتواری را با ویروها شریک است و در بیشتر منطقهٔ اطراف زندگی می‌کند. خویشاوند دیگر سالیبا است که در دشت‌های کلمبیا، بسیار دورتر در غرب، به آن سخن می‌گویند. مدت‌ها بیگانگان زبان ویرو را گویشی از پیاروآ می‌دانستند، بیشتر به این دلیل که دو قوم نزدیک به هم زندگی می‌کنند و بسیاری از ویروها به پیاروآ نیز سخن می‌گویند. زبان‌شناسانی که در جوامع ویرو کار کرده‌اند آن را زبانی جدا می‌دانند و این دیدگاه اکنون دیدگاه معمول است. اسپانیایی سومین زبان پرکاربرد در زندگی روزمره است. این زبان از راه مدرسه‌ها، تجارت روی رودخانه و شهرهای منطقه وارد می‌شود.

زندگی روزمره از الگویی پیروی می‌کند که در تمام این بخش از حوضهٔ اورینوکو دیده می‌شود: زمین‌هایی که از جنگل پاک شده‌اند تا کاساوا و محصولات دیگر در آن کاشته شود، ماهی‌گیری در رودخانه‌ها و شکار در جنگل نزدیک. فشارها نیز آشنا هستند. قومی به این کوچکی در کنار همسایه‌ای بسیار بزرگ‌تر با زبانی خویشاوند زندگی می‌کند، آن هم درون کشوری که با اسپانیایی اداره می‌شود، بنابراین زبانش می‌تواند به سرعت از میان برود. اینکه آیا کودکان هنوز با ویرو به‌عنوان نخستین زبان بزرگ می‌شوند پرسشی واقعی است. زبان‌شناسان در دهه‌های اخیر دستور زبان نوشته و واژگان گردآوری کرده‌اند، بنابراین جامعه پیشینه‌ای مکتوب دارد که می‌تواند بر آن تکیه کند. با این همه، یک پیشینهٔ مکتوب به‌تنهایی زبانی را در گفتار زنده نگه نمی‌دارد.

ویروها به‌آسانی نادیده گرفته می‌شوند. روایت‌های مربوط به این منطقه آنان را در پیاروآها ادغام می‌کنند یا به خاطر همسایگان بزرگ‌تر از کنارشان می‌گذرند، مانند یکواناها که دورتر در بالادست رودخانهٔ ونتواری زندگی می‌کنند. ویروها شاخه‌ای از هیچ‌یک از این دو قوم نیستند. نام خود، زبان خود و تاریخی طولانی بر رودخانه‌ای دارند که بیشتر مردم ونزوئلا به‌ندرت آن را می‌بینند.