اروتیک سالیبا

سالیبا که در منابع قدیمی‌تر سالیوا نوشته شده، مردمی رودنشین در دشت‌های اورینوکو هستند و آنچه بیش از همه آنان را از همسایگانشان متمایز می‌کند زبان است. زبانشان که آن نیز سالیبا نام دارد، به خانواده‌ای کوچک تعلق دارد که تنها با پیاروآ و ماکوی ونزوئلا مشترک است. این زبان هیچ خویشاوند نزدیکی در میان زبان‌های آراواکی و گواهیبویی ندارد که آچاگوآ، پیاپوکو و سیکوانیِ پیرامونشان به آن‌ها سخن می‌گویند. بیشتر سالیباها در یانوس شرقی کلمبیا زندگی می‌کنند، به‌ویژه در کاسانارِه در کنار رود متا نزدیک اوروکوئه، و جوامع کوچک‌تری نیز در دیگر نقاط این دشت‌ها و جمعیت اندکی آن سوی مرز در ونزوئلا دارند.

تاریخ مکتوب آنان زود و در شرایطی پرفشار آغاز می‌شود. از سده هفدهم، میسیونرهای یسوعی سکونتگاه‌های سالیبا را در شهرک‌های میسیونی بر کرانه رودهای متا و اورینوکو گرد آوردند، در همان دهه‌هایی که غارتگران کاریب برای به دست آوردن اسیر در رودها می‌گشتند. میسیونرها روایتی سالیبایی را ثبت کردند که فضای آن دوران را در خود دارد. در این روایت، پورو، آفریدگار، پسرش را فرستاد تا مار بزرگی را که مردم را می‌خورد بکشد، و کاریب‌ها از کرم‌های پیکر در حال پوسیدن آن پدید آمدند. یسوعیان در سال 1767 از آمریکای اسپانیایی رانده شدند و میسیون‌ها به دست دیگران سپرده شد یا از هم پاشید، اما آیین کاتولیک ماندگار شد. این آیین هنوز هم دینِ بیشتر جوامع سالیباست.

فشار تدریجی‌تر از گاوداری می‌آمد. با گسترش دامداری در سراسر یانوس، مردمان دشت‌نشین در برابر هاسیانداها و مهاجران زمین از دست دادند. چند قوم که پیش‌تر به میسیون‌های قدیمی اورینوکو کشیده شده بودند، بعدها به‌کلی از میان رفتند. سالیباها از میان نرفتند. امروز بیشتر روستاهایشان در رسگواردوها قرار دارند، یعنی قلمروهای بومی با سند مالکیت جمعی که در قانون کلمبیا به رسمیت شناخته شده‌اند، و در آن‌ها خانواده‌ها در رودها ماهی می‌گیرند و در قطعه‌زمین‌های پاک‌سازی‌شده کاساوا، موز پختنی و ذرت می‌کارند.

بقا بهایی داشته است که بیش از همه در زبان نمایان است. اسپانیایی به‌طور گسترده رایج است و سالیبا در شمار زبان‌های در خطر کلمبیا قرار دارد. هویت سالیبایی اکنون به همان اندازه که بر گفتار، بر زمین، خویشاوندی و خاطره‌ای دیرپا از دوران میسیون‌ها استوار است. آنان هنوز در منطقه‌ای که اکنون پیرامون دامداری‌ها و نفت شکل گرفته است، جای خود را بر کرانه رود متا حفظ کرده‌اند.