اروتیک آرابلاها

آرابلا یکی از کوچک‌ترین قوم‌های آمازون پرو است: چند صد نفر در دو روستا، بوئنا ویستا و فلور د کوکو، کنار رودی که نام بیرونی‌شان از آن گرفته شده است. رود آرابلا به کوراری می‌ریزد و کوراری به ناپو، در استان لورتو نزدیک مرز اکوادور و با یک سفر طولانی با قایق از ایکیتوس. نام خودشان برای خود Tapueyocuaca است. آنچه آنان را از همسایگانشان متمایز می‌کند تبار و زبان است. آنان یکی از شاخه‌های زنده و آخرین خانواده زاپارویی‌اند، مجموعه‌ای از قوم‌های خویشاوند که زمانی بخش بزرگی از جنگل میان ناپو و پاستازا را در اختیار داشتند و بر اثر همه‌گیری‌ها، غارت برده‌ها و تجارت لاستیک از هم پاشیدند.

زبان این هویت را حمل می‌کند و در عین حال شکننده‌ترین بخش آن است. آرابلا با زبان زاپارو و ایکیتو خویشاوند است و هیچ وجه مشترکی با زبان کیچوا ندارد که در امتداد ناپو صحبت می‌شود. تنها چند ده نفر، که بیشترشان سالخورده‌اند، هنوز آن را به روانی صحبت می‌کنند. نسل‌ها ازدواج با خانواده‌هایی که به کیچوا صحبت می‌کنند و کار برای کارفرمایان اسپانیایی‌زبان باعث شد کیچوا و اسپانیایی زبان خانه شوند و کودکان با همین دو زبان بزرگ می‌شوند. زبان‌شناسان مبلغ مذهبی از موسسه تابستانی زبان‌شناسی از دهه ۱۹۵۰ در این جامعه زندگی کردند و فرهنگ‌نامه‌ای و ترجمه عهد جدید به جا گذاشتند. پرو آرابلا را در میان زبان‌های بومی شناخته‌شده خود فهرست کرده است، اما شناخته‌شدن روی کاغذ همان به زبان آوردن زبان توسط کودکان نیست.

تماس پایدار دیر رسید. عصر لاستیک به شکل کار اجباری و بیماری به آرابلا رسید و بازماندگان تا اواسط دهه ۱۹۴۰ در سرچشمه‌های رود ماندند، تا آنکه یک مبلغ مذهبی آگوستینی به آنان رسید و خانواده‌ها در رود اصلی ساکن شدند. سال‌ها پس از آن زیر بار بدهی به تاجران رود کار کردند، درخت می‌بریدند و لاستیک، شیره لاتکس و پوست حیوانات جمع می‌کردند. روایت شفاهی آرابلا می‌گوید که برخی خویشان از بیرون آمدن سر باز زدند. آنان را پاناونجوری می‌نامند و هنوز باور بر این است که سرچشمه‌های میان ناپو و تیگره کسانی را در انزوا پناه می‌دهند. این باور در دهه ۲۰۰۰ به یک نزاع سیاسی تبدیل شد، زمانی که امتیازهای نفتی روی حوضه کوراری ترسیم شد و شرکت‌ها وجود افرادی را که با آنان تماس گرفته نشده بود انکار کردند.

زندگی روزمره امروز بر باغ‌های کاساوا و موز، ماهیگیری، شکار و کارهای مزدی گاه‌به‌گاه با کارگران چوب‌بری یا گروه‌های نفتی استوار است. بیشتر آرابلا مسیحی‌اند، کاتولیک یا انجیلی، بسته به اینکه کدام مأموریت مذهبی به خانواده رسیده باشد، و باورهای کهن‌تر درباره ارواح جنگل و درمان با گیاهان همچنان در کنار آن پابرجاست. با این شمار اندک، مرگ هر فرد سالخورده بخشی قابل اندازه‌گیری از زبان را با خود می‌برد و جامعه این را می‌داند.