اروتیک رماندی‌ها

رومَندها همان سوئیسی‌های فرانسه‌زبان‌اند و دو ویژگی آنان را از دیگران جدا می‌کند: نه فرانسوی‌اند و نه کاملاً شبیه اکثریت آلمانی‌زبان سوئیس. اگر از کسی از لوزان یا نوشاتل بپرسید اهل کجاست، نخست نام کانتون را می‌شنوید، سپس سوئیس را و هرگز فرانسه را. رومَندی در سمت غربی کشور امتداد دارد، از ژنو و دریاچه ژنو، از میان کوه‌های ژورا و با بالا رفتن در دره رون تا والیس. ژنو، وو، نوشاتل و ژورا فرانسه‌زبان‌اند. فریبورگ و والیس میان فرانسه و آلمانی تقسیم شده‌اند و برن در ژورای برنی گوشه‌ای فرانسه‌زبان دارد. رومَندها اندکی کمتر از یک چهارم جمعیت سوئیس را تشکیل می‌دهند. فرانسه‌شان معیار است، با نشانه‌های محلی: septante و nonante برای هفتاد و نود، و در وو، والیس و فریبورگ huitante برای هشتاد. پیش از آن، روستاها قرن‌ها به گویش‌های فرانکو-پروونسالی سخن می‌گفتند، تا آنکه فرانسه‌ای که در مدارس تدریس می‌شد آن‌ها را کنار زد. این گویش‌ها در میان سخنگویان مسن‌تر و در چند جا مانند اِوولن باقی مانده‌اند. مرز فرهنگی با سوئیس آلمانی‌زبان حتی لقبی دارد، Röstigraben، و شب‌های همه‌پرسی آن را نشان می‌دهد. در 1992 رومَندی با اکثریت چشمگیری به پیوستن به منطقه اقتصادی اروپا رأی داد، در حالی که سوئیس آلمانی‌زبان بیشتر با آن مخالفت کرد.

دین نقشه دومی را روی نقشه زبان کشید. ژنو در سده شانزدهم شهر کالون شد، فارل اصلاح دینی را به نوشاتل آورد، و وو پس از آنکه برن آن را در 1536 فتح کرد پروتستان شد. فریبورگ، والیس و شمال ژورا کاتولیک ماندند. این مرز زمانی آموزش و ازدواج را شکل می‌داد. امروز بخش بزرگی از رومَندها، به‌ویژه در ژنو و نوشاتل، خود را بی‌دین می‌دانند و تقسیم قدیمی بیشتر در تعطیلات و برج کلیساها دیده می‌شود. تاریخ سیاسی جدید است و هنوز احساس می‌شود. وو در 1798 خود را از حکومت برن رها کرد و ژنو تنها در 1815 به کنفدراسیون پیوست. نوشاتل تا انقلاب 1848 همچنان به تاج پروس وابسته ماند. کانتون ژورا پس از دهه‌ها مبارزه جدایی‌طلبانه از برن جدا شد و تاریخ آن تنها به 1979 برمی‌گردد. آداب محلی زندگی شهری و زندگی کوهستانی را در هم می‌آمیزد. هر دسامبر، ژنو جشن اسکالاد را برگزار می‌کند، شبی در سال 1602 که شهر حمله‌ای از سوی ساووایی‌ها به دیوارهایش را دفع کرد، و کودکان برای جشن گرفتن آن، دیگ‌های شکلاتی را خرد می‌کنند. ویوی تقریباً هر یک نسل یک بار میزبان Fête des Vignerons است، نمایش عظیمی از تاک‌کاران که آخرین بار در 2019 برگزار شد. گله‌داران والیس گاوهای هِرِن را به جان هم می‌اندازند تا ملکه گله انتخاب شود. در ژورا، شهرهای ساعت‌سازی لا شو-دو-فون و لو لوکل با شبکه‌ای منظم از خیابان‌ها طراحی شدند که حول صنعت ساعت‌سازی برنامه‌ریزی شده بود.