اروتیک موکووی

موکویت‌ها، که در اسپانیایی بیشتر با نام موکووی شناخته می‌شوند، مردمی از چاکو هستند که حدود دو قرن یکی از کارآمدترین نیروهای سواره در مرز جنوبی امپراتوری اسپانیا بودند و اکنون بیشتر به‌عنوان کشاورزان خرده‌پا، کارگران و شهرنشینان در استان‌های چاکو و سانتافه در شمال آرژانتین زندگی می‌کنند. سرزمین آنان بخش جنوبی و هموار گران‌چاکو است: جنگل خاردار و کبراچو، ساوانای نخل، و رودهایی که در تابستان طغیان می‌کنند و در زمستان فروکش می‌کنند و به گلی ترک‌خورده بدل می‌شوند. زبان آنان به خانوادهٔ زبان‌های گوایکوروئی تعلق دارد، و همین آنان را خویشاوندان نزدیک کوم‌ها، که توبا هم نامیده می‌شوند، و پیلاگاها در شمال، خویشاوندان آبیپون‌ها که پس از قرن هجدهم به‌عنوان مردمی متمایز باقی نماندند، و عموزادگان دورتر کادیوئوها در آن سوی مرز برزیل می‌کند. گوایکوروئی هیچ ربطی به گوارانی یا کچوا، دو زبان بومی‌ای که بیشتر آرژانتینی‌ها نامشان را می‌دانند، ندارد، و این فاصله اهمیت دارد: چاکو جهانی مستقل با سیاست خاص خود بود، نه ناحیه‌ای دورافتاده از امپراتوری دیگری.

اسب در قرن هفدهم به آنان رسید و همه‌چیز را دگرگون کرد. گروه‌هایی که پیاده شکار و ماهیگیری می‌کردند به مهاجمانی بدل شدند که می‌توانستند به سکونتگاه‌های اطراف سانتافه و سانتیاگو دل استرو یورش ببرند و پیش از آنکه شبه‌نظامیانی گرد آیند ناپدید شوند. پاسخ اسپانیایی‌ها هیئت‌های تبشیری بود، و بهترین گزارش آن دوره از منبعی نامحتمل به دست آمده است: فلوریان پاوکه، یسوعی‌ای اهل سیلزی، که از 1749 تا اخراج این فرقه در 1767 در سان خاویر بر کرانهٔ پارانا زندگی کرد و خاطراتی بر جای گذاشت که با آبرنگ‌های خودش از چهره‌های موکووی، نقاشی بدن، سدهای ماهیگیری و رقص‌هایشان مصور شده است. قرن نوزدهم به بدی گذشت. لشکرکشی‌های ارتش از دههٔ 1880 زمین‌ها را گرفت، و اقتصاد پنبه و شکری که در پی آن آمد مردمانی مستقل را به کارگران فصلی بدل کرد. در 1904 موکووی‌های سان خاویر در شورشی با رنگ‌وبوی هزاره‌گرایانه برخاستند، که در آرژانتین به‌عنوان آخرین «مالون» به یاد مانده است، و به گلوله بسته شدند. در 1924 در ناپالپی، پلیس و مهاجرنشینان کارگران پنبهٔ موکویت و کوم را که دست به اعتصاب زده بودند قتل‌عام کردند، کشتاری که دادگاه‌های آرژانتین سرانجام در 2022 آن را جنایت علیه بشریت شناختند. امروز حدود بیست هزار نفر خود را موکووی می‌دانند. این زبان در معرض خطر است و بیشتر گویشوران مسلط آن مسن‌اند، اما دیگر نادیده نیست: استان چاکو زبان‌های موکویت، کوم و ویچی را در کنار اسپانیایی به‌عنوان زبان رسمی به رسمیت می‌شناسد، و مدارس دوزبانه به این زبان آموزش می‌دهند. بیشتر خانواده‌ها کاتولیک یا پنتیکاستی‌اند، و کلیساها به‌جای آنکه جای آیین‌های کهن‌تر را گرفته باشند در کنار آن‌ها همزیستی دارند، چراکه درمانگران و ارواحی که صاحبان جانوران و آب‌اند هنوز کاری برای انجام دادن دارند.