اروتیک ماچیگنگا

ماچیگنگاها خود را matsigenka می‌نامند، واژه‌ای که به معنای مردم نزدیک‌تر است تا به هر برچسب قبیله‌ای، و بیشتر تاریخشان را به همان شیوه‌ای زیستند که این واژه القا می‌کند: در خوشه‌های کوچک خانوارها که در امتداد جویبارهای سرچشمه پراکنده بودند، آن‌قدر از هم دور که همسایه یک پیاده‌روی صبحگاهی فاصله داشت، نه به اندازه یک فریاد. این پراکندگی عمدی بود. اختلافات با ترک محل حل می‌شد، نه با داوری، و خانواده‌ای که از همسایگانش دلزده می‌شد، باغ تازه‌ای در بالادست رودخانه می‌گشود. هیئت‌های تبلیغی، مدارس و ثبت زمین از آن زمان آنان را در جوامع نام‌دار در کنار اوروبامبا، مانو و شاخه‌های مادره دِ دیوس گرد آورده‌اند، اما عادت قدیمی هنوز در شیوه اداره این جوامع دیده می‌شود: آرام، خانوار به خانوار، بی رهبران قدرتمند و با تمایل اندک به رویارویی علنی. سرزمینشان مونتانیا است، جنگل مرطوب و پرشیبی که در آن کوه‌های شرقی آند از هم می‌گسلند و به دشت‌های پست آمازون می‌رسند، در استان‌های کوسکو و مادره دِ دیوس پرو. زبانشان از خانواده آراواکان است و بخشی از گروه کامپا به همراه آشانینکا، نوماتسیگنگا، کاکینته و نانتی است؛ از این رو نزدیک‌ترین خویشاوندان زبانی‌شان همسایگان جنگلی‌اند، نه گویشوران کچوا که از ارتفاعات به پایین فشار می‌آورند.

رونق لاستیک در اواخر سده نوزدهم از مسیر اوروبامبا و از راه گذرگاه زمینی‌ای که کارلوس فیتزکارالد به زور میان دو حوضه رودخانه گشود به آنان رسید، و ماچیگنگاها بهای سنگینی از یورش‌ها، بردگی بدهی و بیماری پرداختند. پاسخ باز هم رفتن به جاهای بالاتر و دورتر در دل جنگل بود. هیئت‌های تبلیغی دومینیکی و سپس کلیساهای انجیلی در سده بیستم رسیدند، و بیشتر ماچیگنگاها اکنون خود را به شکلی مسیحی می‌دانند، اما جهان‌بینی کهن‌تر جایگزین نشده، بلکه باورهای تازه لایه‌لایه بر آن نشسته است. بیماری جدی کاری تلقی می‌شود که بر سر شخص آورده‌اند، و seripigari، شامانی که آیاهواسکا می‌نوشد و با تنباکو کار می‌کند، هنوز کسی است که با آنچه دیده نمی‌شود مذاکره می‌کند. امرار معاش آنان کشت جابه‌جاشونده کاساوا، ذرت و موز است، همراه با ماهیگیری، شکار، و قهوه و کاکائو که برای فروش کاشته می‌شوند. از دهه 1980 فشار از گاز و مهاجرت آمده است: میدان کامیسئا در میانه سرزمینشان قرار دارد، مهاجران پیوسته از سیرا می‌رسند و شکار چنان کم شده که ماهی اکنون پروتئین بیشتری از پکاری یا میمون فراهم می‌کند. چند جامعه درون پارک ملی مانو زندگی می‌کنند که جنگل اطرافشان را حفظ می‌کند و در همان حال آنان را محدود می‌سازد.