اروتیک نوتابه

نوتابه بیشتر از طریق مردمی که آنان را مغلوب کردند شناخته می‌شوند. آنان کشور کوهستانی ناهموار شمال آنتیوکیا در کلمبیا را، میان رود کائوکا و رود پورسه، در اختیار داشتند. در تاریخ‌های منطقه، به‌ندرت به‌تنهایی ظاهر می‌شوند. نویسندگان بارها آنان را همراه با تاهامی‌ها ذکر می‌کنند که در آن سوی رود پورسه، در شرق، زندگی می‌کردند، در حالی که کاتیو سرزمین‌های غرب کائوکا را در اختیار داشت. سه قوم، دو رود: این تقریباً شیوه‌ای است که اسپانیایی‌ها این گوشه از شمال کوه‌های آند را طبقه‌بندی کردند.

زمین میان این دو رود ملایم نیست. از یک سو به دره گرم و عمیق کائوکا فرومی‌ریزد و در میانه به بلندی‌های خنک برمی‌خیزد، به‌طوری‌که با یک پیاده‌روی کوتاه از چند اقلیم عبور می‌شود. مانند همسایگانشان، نوتابه زیر فرمان رؤسای محلی زندگی می‌کردند که در روایت‌های اسپانیایی کاسیک نامیده می‌شدند. آنان در دامنه‌های سرزمینی که طلا در رودخانه‌ها و دامنه‌های تپه‌ها پیدا می‌شود، ذرت می‌کاشتند. آن طلا سرنوشت آنان را رقم زد. شمال آنتیوکیا یکی از بزرگ‌ترین مناطق طلاخیز نیوگرانادای استعماری شد و فتحی که در قرن شانزدهم به آنجا رسید، بر پایه معدن‌کاری بنا شد.

آنچه پس از آن آمد فروپاشی آشنا بود: جنگ، بیماری‌های همه‌گیر و کار اجباری. شمار بومیان در سراسر منطقه به‌شدت کاهش یافت و برای کار در معادن، آفریقایی‌های برده به آنجا آورده شدند. بازماندگان در جمعیت روستایی مختلطی که جامعه آنتیوکیایی را شکل داد جذب شدند. مطالعات ژنتیکی این جمعیت نشانگر تبار بومی قوی از سوی مادری است. این ردپای زنان و خانواده‌های بومی است که نظم استعماری آنان را جذب کرد اما هرگز ثبت نکرد.

زبانشان از میان رفته است. آنچه باقی مانده پراکنده است و آنقدر اندک است که نمی‌توان با اطمینان آن را در یک خانواده زبانی جای داد. برخی پژوهشگران آن را به کاتیوی کهن پیوند می‌دهند، زبان منقرض‌شده غرب آنتیوکیا که با زبان زنده امبرا کاتیو متفاوت است. زندگی دینی آنان حتی دشوارتر بازیابی می‌شود. اسپانیایی‌هایی که درباره نوتابه نوشتند به خراج، کار و طلا اهمیت می‌دادند و تقریباً هیچ چیز درباره آنچه خود نوتابه باور داشتند بر جای نگذاشتند. آنچه باقی مانده قومی کوهستانی است که در لحظه برخورد دیده شد و بیشتر از طریق همسایگانش، مرزهای رودخانه‌ای‌اش و فلزی که بیگانگان را به آنجا کشاند شناخته می‌شود.