اروتیک کیکاتجه

Kỳikatêjê تقریباً به معنای «مردمِ بالادست» است و این نام تاریخچه‌ای از جابه‌جایی را با خود دارد. آنان یکی از سه جامعهٔ تیمبیرا هستند که بیگانگان آن‌ها را با نام Gavião، واژهٔ پرتغالی به معنای باز، گروه‌بندی کردند. هر سه جامعه اکنون در قلمروی بومی Mãe Maria در جنوب‌شرقی ایالت Pará برزیل زندگی می‌کنند که با یک مسیر کوتاه خودرو از Marabá فاصله دارد. همسایگان آنان در همان سرزمین، Parkatêjê یعنی «مردمِ پایین‌دست» و Akrãtikatêjê یعنی «مردمِ کوه» هستند. این سه جامعه از نظر زبان و آداب خویشاوندانی نزدیک‌اند، اما هر یک نام، رهبران و به‌طور فزاینده، روستای خاص خود را نگه می‌دارد.

پیش از Mãe Maria، Kỳikatêjê در بالادست حوضهٔ رودخانهٔ Tocantins و به سوی ایالت Maranhão زندگی می‌کردند. سدهٔ بیستم برای همهٔ جامعه‌های Gavião سخت بود. گردآورندگان گردوی برزیلی و دامداران به سرزمین‌هایشان هجوم آوردند، همه‌گیری‌ها از پی تماس آمدند، و نهادهای دولتی گروه‌های کوچکی را که جان به در برده بودند به یک منطقهٔ حفاظت‌شدهٔ واحد منتقل کردند. پس از سال‌ها زندگی در کنار Parkatêjê، Kỳikatêjê روستای خود را در داخل این قلمرو بنا کردند. این جدایی نشان می‌دهد که مردمان تیمبیرا مرزهای میان گروه‌های نام‌گذاری‌شده را، حتی میان خویشاوندان نزدیک، چقدر جدی می‌گیرند.

Mãe Maria ذخیره‌گاه جنگلی آرامی نیست. یک بزرگراه فدرال، خطوط برق فشار قوی و راه‌آهن Carajás که سنگ آهن را به ساحل می‌برد، همگی از آن می‌گذرند. جامعه‌های Gavião دهه‌ها را صرف مذاکره بر سر غرامت با شرکت برق Eletronorte و شرکت معدنی Vale کرده‌اند و این توافق‌ها هزینهٔ مدرسه‌ها، مراقبت‌های بهداشتی و پروژه‌های روستایی را می‌پردازند. کار با صنایع سنگین به بخشی از زندگی سیاسی عادی اینجا تبدیل شده است.

زبان آنان گونه‌ای از زبان تیمبیرا در شاخهٔ Jê شمالی از خانوادهٔ Macro-Jê است و با گفتار Krahô، Canela و Krikati خویشاوندی نزدیک دارد. پرتغالی اکنون بخش بزرگی از گفتگوهای روزمره را پر می‌کند، به‌ویژه میان جوانان، و مدرسه‌های روستایی تلاش می‌کنند زبان قدیمی‌تر در کاربرد بماند. زندگی آیینی از الگوهای تیمبیرا پیروی می‌کند. شناخته‌شده‌ترین آن‌ها مسابقهٔ تنه‌ها است: دو تیم می‌دوند در حالی که قطعه‌ای سنگین از تنهٔ نخل بوریتی را از شانهٔ یک دونده به شانهٔ بعدی می‌سپارند، و این مسابقه استقامت مشترک تیم را به همان اندازه می‌آزماید که برنده را تعیین می‌کند. تیراندازی با کمان مایهٔ افتخار دیگری است و تیراندازان Gavião به‌طور منظم در رویدادهای ورزشی بومیان برزیل حضور دارند. در جشن‌ها، مردم هنوز بدن‌های خود را با اوروکوم قرمز و ژنیپاپوی سیاه نقاشی می‌کنند.