اروتیک هوامبیساها

هوامبیسا خود را وامپیس می‌نامند و در دهه گذشته این نام را بیش از آنکه یک هویت قومی باشد، به ادعایی سیاسی بدل کرده‌اند. در سال 2015 دولت خودمختار سرزمینی ملت وامپیس را اعلام کردند که نخستین نهاد از این نوع در پرو است. این نهاد حدود 1.3 میلیون هکتار جنگل در حوضه‌های رودخانه‌های سانتیاگو و موروناّ را در بر می‌گیرد. این اعلامیه چیزی بسیار کهن‌تر را بر کاغذ آورد: مردمی که قرن‌ها از حل شدن در دیگران سر باز زده‌اند.

سرزمین آنان در شمال پرو قرار دارد، جایی که رشته‌کوه‌های آند به دشت‌های آمازون نزدیک مرز اکوادور می‌رسند. روستاها بر کناره رودخانه‌ها بنا شده‌اند و قایق‌های مجهز به موتور برونی، راه‌های اصلی‌اند. زبان وامپیس از شاخه چیچام است و از خانواده‌ای است که مدت‌ها جیواروان نامیده می‌شد. این زبان با شوار، آچوار و آواخون بسیار نزدیک است و گویشوران آن غالباً سخن یکدیگر را در میان این مرزها می‌فهمند. این چهار قوم بخش بزرگی از شیوه زندگی را با هم دارند. زنان بیشترین کار را در باغ‌های مانیوک انجام می‌دهند، مردان شکار و ماهیگیری می‌کنند و به هر بازدیدکننده‌ای که به خانه قدم بگذارد، ماسَتو، نوشیدنی تخمیرشده از مانیوک، تعارف می‌شود.

زندگی معنوی سنتی بر محور آروتام می‌چرخد، قدرتی که از طریق روزه، آب تنباکو و گیاهان رؤیازا مانند آیاهواسکا از ارواح نیاکان به دست می‌آید. باور بر این بود که کسانی که با آروتام دیدار کرده‌اند، نیرو و حفاظت را با خود دارند و برای نسل‌های پیشین این نیرو به کینه‌جویی و جنگ پیوند داشت. اقوام جیواروان در برابر اینکاها ایستادند، در شورشی حدود سال 1600 شهرهای اسپانیایی را ویران کردند و بعدها تجارت لاستیک در رودخانه را به کاری خطرناک بدل کردند. یورش و گرفتن سر بخشی از آن جهان بود و مدت‌ها پیش پایان یافت، هرچند این شهرت هنوز در نوشته‌های عامه همراه وامپیس‌هاست. زنان نیروهای خاص خود را دارند: آنِنت، ورد‌های کوتاه آوازخوانی‌شده که برای رشد باغ‌ها، جلب محبت یا حفظ امنیت خانواده به کار می‌روند.

مأموریت‌های کاتولیک و انجیلی در قرن بیستم جا باز کردند و امروز بسیاری از وامپیس‌ها به کلیسا می‌روند، هرچند هنوز نزد شفادهندگان سنتی نیز می‌روند. در سال 2009، معترضان آواخون و وامپیس بزرگراهی نزدیک باگوا را بستند تا با فرمان‌هایی که زمین‌های آمازون را برای سرمایه‌گذاری باز می‌کرد مخالفت کنند. این رویارویی با خشونتی کشنده پایان یافت که کشور را تکان داد. امروز نزاع‌ها بر سر بلوک‌های نفتی، استخراج غیرقانونی طلا در رودخانه‌ها و قطع درختان است و دولت سرزمینی عمدتاً برای حل آنها بر پایه شرایط وامپیس وجود دارد. در مجمع‌های آنان، رهبران اغلب تاج‌هایی از پر توکان و رنگ صورت بر سر دارند و پیام آنان به لیما ساده است: این جنگل از پیش دولت دارد.