اروتیک کامنتساها

یک دره و یک زبان، کامنتسا را تعریف می‌کنند. آنان در دره سیبوندوی زندگی می‌کنند، حوضه‌ای مرتفع و خنک در استان پوتومایوی کلمبیا، جایی که رشته‌کوه‌های آند فرود خود به سوی آمازون را آغاز می‌کنند. آنان به زبان کامنتسا سخن می‌گویند، زبانی منفرد که هیچ خویشاوند اثبات‌شده‌ای ندارد. نام خودشان، Kamëntsá Biya، معمولاً به چیزی نزدیک به «مردمِ این‌جا، با اندیشه و زبان خودمان» برگردانده می‌شود، و این خلاصه‌ای منصفانه از نگاه آنان به خودشان است. آنان دره را با قوم اینگا شریک‌اند که زبانش کچوایی است، و این دو قوم قرن‌ها کنار هم زیسته‌اند. شهر سیبوندوی مرکز کامنتسا است، در حالی که مردم اینگا در اطراف سانتیاگو گرد آمده‌اند. زبان کامنتسا واژگان فراوانی از کچوا و اسپانیایی وام گرفته، بی‌آنکه دستور زبان خود را واگذارد. تقریباً همه به اسپانیایی هم سخن می‌گویند، و انتقال این زبان به کودکان دغدغه‌ای زنده است، نه موضوعی حل‌شده.

کاتولیسیسم در دوران استعمار به دره رسید. رویارویی‌ای که زندگی مدرن را شکل داد دیرتر رخ داد، با مبلغان کاپوچین که بیشتر سده بیستم بر دره سلطه داشتند، شهرها بنیان نهادند، مدرسه‌ها را اداره کردند و کنترل بخش‌های وسیعی از زمین‌های بومیان را در دست گرفتند. ادعاهای ارضی کامنتسا هنوز بر سندی کهن‌تر استوار است، یعنی وصیت‌نامه سال 1700 کارلوس تامابیوی، رهبری بومی که زمین‌های دره را به مردم بومی آن واگذاشت. زندگی مذهبی روزمره کاتولیک است، با این حال taitas، یعنی درمانگران سنتی، همچنان محوری‌اند. آنان با yagé و با طیف غیرمعمول گسترده‌ای از گیاهان دارویی و روان‌گردان که در باغ خانوادگی موسوم به jajañ کشت می‌شود کار می‌کنند. سال حول Bëtscnaté می‌چرخد، روز بزرگ، که در دوشنبه پیش از چهارشنبه خاکستر برگزار می‌شود و به اسپانیایی به کارناوال بخشش معروف است. مردم با لباس سنتی و پشت سر matachín نقابدار وارد سیبوندوی می‌شوند. آنان به بزرگ‌ترهای خود درود می‌گویند، برای رنجش‌های سال طلب عفو می‌کنند و chicha ذرت را با هم قسمت می‌کنند، به‌طوری که این روز هم شکرگزاری است و هم تسویه حساب میان همسایگان. همین تداوم در صنایع دستی نیز دیده می‌شود: کمربند بافته‌شده chumbe که نقش‌هایش معنا دارند، گردنبندهای سنگین منجوق‌دوزی و ماسک‌های چوبی حکاکی‌شده.