اروتیک اوماواکا

اوماگواکا مردم کِبرادا دِ اومواواکا هستند، دره‌ی دراز و خشکی در استان خوخوی آرژانتین که به‌سوی شمال بالا می‌رود و به فلات مرتفعی روی مرز بولیوی می‌رسد. قلمرو آنان زمانی تا جنوب تاریخا در بولیوی کشیده می‌شد. آنان هرگز یک پادشاهی واحد نبودند. آنان مجموعه‌ای از جوامع دره‌نشین بودند که نام چند تن از آنها در شهرهای تیلکارا، پورمامارکا، توماییا و اوکیا باقی مانده و با مسیری مشترک از رود و صخره به هم پیوسته بودند. شیوه‌ی زندگی‌شان بر پایه‌ی ارتفاع شکل گرفته بود: مزارع پلکانی و آبیاری‌شده‌ی ذرت و سیب‌زمینی، گله‌های لاما و تجارت کاروانی میان پونای مرتفع و جلگه‌های جنگلی شرق. آنان در پوکاراها زندگی می‌کردند، یعنی روستاهای سنگی روی زمین بلندی که دفاع از آن آسان بود. پوکارای تیلکارا در قرن بیستم تا حدی بازسازی شد و بیشتر بازدیدکنندگان از میان آن می‌گذرند. سفالگرانشان با سبکی شناخته‌شده به رنگ سیاه روی قرمز نقاشی می‌کردند. در اواخر قرن پانزدهم، اینکاها دره را گرفتند و جاده‌ی سلطنتی خود را از آن گذراندند و زبان کچوا به‌عنوان زبان کاری امپراتوری گسترش یافت. زبان اصلی اوماگواکا هرگز به درستی ثبت نشد، از میان رفت و هنوز طبقه‌بندی نشده است.

اسپانیایی‌ها در نگه‌داشتن کِبرادا دچار دشواری شدند. تلاش‌های آنان برای ایجاد شهری در این منطقه در دهه‌های 1560s و 1570s ناکام ماند و سان سالوادور دِ خوخوی تنها در سال 1593 ریشه گرفت. یک سال بعد ویلتیپوکو، رهبری را که اتحادی گسترده علیه آنان می‌ساخت، اسیر کردند. پس از آن کار اجباری تحت نظام انکومیندا برقرار شد. در سده‌های استعماری، مردم دره در جمعیت روستایی آند ادغام شدند و اغلب تنها به‌عنوان مستیزو شمرده می‌شدند یا زیر نام گسترده‌تر کولا گرد آورده می‌شدند. با این حال نام اوماگواکا از میان نرفت. در دهه‌های اخیر شماری از جوامع کِبرادا این نام را دوباره برگرفته‌اند و نزد دولت آرژانتین به‌عنوان جوامع بومی ثبت شده‌اند. زندگی روزمره اکنون به اسپانیایی می‌گذرد و بیشتر مردم کاتولیک‌اند، به شیوه‌ای که با آیین‌های کهن آندی به راحتی کنار می‌آید. در ماه اوت خانواده‌ها به پاچاماما، یعنی زمین، غذا می‌دهند؛ غذا، برگ کوکا و نوشیدنی که در گودالی که در زمین کنده شده قرار داده می‌شود. در هفته‌ی مقدس زائران، مجسمه‌ی باکره‌ی کوپاکابانا را از زیارتگاه کوهستانی‌اش در پونتا کورال به تیلکارا می‌برند و دسته‌هایی از نوازندگان نی سیکو همراهی‌شان می‌کنند. کارناوال با بیرون کشیدن پیکره‌ی یک شیطان از زمین آغاز می‌شود و با دوباره به خاک سپردن او پایان می‌یابد. خود دره، با پلکان‌ها، پوکاراها و کلیساهای گلی‌اش، از سال 2003 میراث جهانی یونسکو است.