اروتیک هما

هِما مردمی از ایتوری هستند، گوشهٔ شمال‌شرقی مرتفع و غنی از طلای جمهوری دموکراتیک کنگو، و در فلات‌های غرب دریاچهٔ آلبرت زندگی می‌کنند. آنان یک زبان مشترک ندارند. آنچه آنان را کنار هم نگه می‌دارد یک نام مشترک، احساس تبار مشترک و تاریخ طولانی نگهداری گاو است. ریشه‌های آنان از آن‌سوی دریاچه به سمت شرق و به جهان دامداری غرب اوگاندا امتداد می‌یابد، جایی که هیماهای خویشاوند هنوز گاوهای شاخ‌بلند نگه می‌دارند. برای نسل‌ها، یک خانوادهٔ هِما ثروت و جایگاه خود را با گاو می‌سنجید.

زبان جایی است که داستان هِما مسیر تازه‌ای می‌گیرد. هِمای جنوبی در قلمرو ایرومو به زبان کیهِما سخن می‌گویند، زبانی بانتو که به رونیورو و روتوورو در آن‌سوی مرز نزدیک است. هِمای شمالی که معمولاً گگره نامیده می‌شوند، در عوض به زبان لندو سخن می‌گویند. لندو زبانی از شاخهٔ سودانی میانی و از خانواده‌ای کاملاً متفاوت است و زبان مادری همسایگانی است که سیاست بعدها آنان را در برابر هِما قرار داد. این تغییر زبان بازتاب تاریخ طولانی ازدواج‌های مختلط، تجارت و کشاورزی در همان تپه‌ها است. برای باقی امور، در بازارهای بونیا و در مدرسه، از سواحیلی و فرانسوی استفاده می‌شود. امروزه بیشتر هِما مسیحی هستند، برخی کاتولیک و برخی پروتستان، و چند مشیخهٔ روستایی در جوگو و ایرومو هنوز نام بهِما را دارند.

قرن بیستم رابطه‌ای را که سست بود سفت‌تر کرد. مدیران بلژیکی به نظریهٔ بی‌اعتبارشدهٔ حامی‌نژادی باور داشتند، نظریه‌ای که مردمان دامدار را نژادی برتر معرفی می‌کرد، پس در آموزش و نصب رؤسای محلی به هِما امتیاز می‌دادند. بعدها در دوران موبوتو، قوانین جدید زمین به خریداران دارای پیوندهای قوی اجازه داد امتیازهای بزرگ دامداری را ثبت کنند. بسیاری از آن خریداران هِما بودند و بخش زیادی از زمین همان زمینی بود که کشاورزان لندو آن را متعلق به خود می‌دانستند. اختلافات دهه‌ها به‌صورت پنهان ادامه داشت. در سال 1999، در میانهٔ جنگ گستردهٔ کنگو، به درگیری علنی تبدیل شدند که ده‌ها هزار نفر را کشت. شبه‌نظامیانی در هر دو طرف شکل گرفتند. اتحادیهٔ میهن‌پرستان کنگویی که بیشتر اعضایش هِما بودند، به رهبری توماس لوبانگا اداره می‌شد و محکومیت او در سال 2012 به‌دلیل استفاده از کودکان سرباز نخستین حکمی بود که دادگاه کیفری بین‌المللی تا آن زمان صادر کرده بود. جنگجویان لندو و نگیتی روستاییان هِما را قتل‌عام کردند، از جمله در بوگورو در سال 2003. خشونت پس از 2017 بازگشت، زمانی که حملات شبه‌نظامیان CODECO شمار زیادی از هِما را به اردوگاه‌های آوارگان راند.

ساده است که هِما را به یک طرف جنگ تقلیل دهیم، اما این بیشترِ زندگی آنان را نادیده می‌گیرد. آنان دامدار، بازرگان، معلم و کشاورزند و بسیاری از آنان در بونیا زندگی می‌کنند. تقسیم مرتب میان دامداران و کشاورزان که بیگانگان بر ایتوری ترسیم می‌کنند، در واقعیت همیشه شل‌تر از آن بود که روی نقشه دیده می‌شود.