اروتیک هاوش‌ها

هاوش‌ها که خود را مانک‌انک می‌نامیدند، قومی شکارچی در انتهای شرقیِ دورافتاده‌ترین بخش سرزمین آتش بودند و در آغاز قرن بیستم به‌عنوان جامعه‌ای متمایز از میان رفتند؛ آخرین بازماندگانشان در خانواده‌های سلک‌نام و جمعیت مهاجرنشین بخش ارجنتینی سرزمین آتش جذب شدند. معمولاً آنان را پسرعموهای فقیرتر سلک‌نام به یاد می‌آورند و این تا حدی درست است. سلک‌نام‌ها که دیرتر به این جزیره رسیدند، هاوش‌ها را به شبه‌جزیره Península Mitre راندند، دنباله‌ای بادخورده از باتلاق‌های پیت و جنگل‌های راش کوتاه‌قد که رو به Le Maire Strait داشت، جایی که گواناکوها کمتر بودند و زمین کم می‌داد. آنچه هاوش‌ها را متمایز می‌کرد واکنش آنان به این وضعیت بود. آنان شکارچیانی پیاده ماندند و هرگز مانند یامانای جنوب قایق نساختند، اما با این حال به دریا روی آوردند: فُک‌ها را در محل‌های زادآوری‌شان با چوب می‌کوبیدند، در کرانه دنبال صدف و پرنده می‌گشتند و در ساحل‌ها به دنبال نهنگ به‌ساحل‌افتاده‌ای بودند که می‌توانست اردوگاهی را هفته‌ها سیر کند.

زبانشان به خانواده چونان تعلق داشت، در کنار زبان‌های سلک‌نام و زبان‌های تهوئلچه در پاتاگونیای قاره‌ای. این زبانی جدا بود نه گویشی، و سلک‌نام‌ها هاوش‌ها را مردم کهن‌تر جزیره می‌دانستند. این ارشدیت به آیین نیز راه یافت. هاین، آیین آغاز طولانی‌ای که در آن ارواح نقاب‌دار پسران نوجوان را می‌آزمایند، امروز به‌عنوان نهادی سلک‌نامی شهرت دارد، اما سنت سلک‌نام، چنان‌که مردم‌شناس Anne Chapman ثبت کرده، می‌گوید که این آیین از هاوش‌ها به آنان رسیده است. یکی از نخستین توصیف‌های دقیق اروپاییان از هر قومی از مردم سرزمین آتش، توصیف هاوش‌ها است. در ژانویه 1769 James Cook در Bay of Good Success لنگر انداخت و Joseph Banks به خشکی رفت تا با مردان و زنانی دیدار کند که ردای گواناکو بر تن داشتند و چهره‌هایشان با رنگ قرمز و سیاه نقاشی شده بود؛ آنان هدایا را با کنجکاوی و بی‌هیچ هراس خاصی پذیرفتند. دو تن از خدمتکاران Banks در همان هفته در تپه‌ها بر اثر سرمازدگی جان باختند، و این چیزی را می‌گوید درباره سرزمینی که هاوش‌ها سال‌به‌سال با ردای خز، حفاظ باد از پوست و آتش در آن زیستند.

پایان کار شتابان بود. جست‌وجوگران طلا، مزارع گوسفند و بیماری‌های آورده‌شده به جزیره در دهه‌های 1880s و 1890s به آنجا رسیدند و مأموریت‌های Salesian بازماندگان را پذیرفتند. تا زمانی که Martin Gusinde در اوایل دهه 1920s کار میدانی‌اش را انجام داد، تنها شمار اندکی از هاوش‌ها باقی مانده بودند و زبان همراه با آنان از میان رفت. امروز Península Mitre منطقه‌ای حفاظت‌شده در سطح استانی است که تقریباً هیچ ساکنی ندارد، و این خود نوعی سنگ‌نوشته یادبود است.