اروتیک ماوایانا

ماوایانا «مردم قورباغه» در ارتفاعات گویان‌اند، و نخستین نکته‌ای که درباره‌شان باید دانست این است که روستایی از ماوایانا را روی هیچ نقشه‌ای نخواهید یافت. نامشان از زبان‌های کاریبی همسایگانشان می‌آید (ماوا به معنای قورباغه، به‌علاوه‌ی یانا به معنای مردم)، و در چند نسل گذشته درون سکونتگاه‌های مردمان دیگر زیسته‌اند: با وایوای‌ها در کنار رود ماپوئرا در ایالت پارای برزیل و در جنوب دور گویان، و با تریوها در کوامالاساموتو در جنوب سورینام. آنان قومی‌اند که بیش از آنکه سرزمین، خویشاوندی، حافظه و زبانی که تقریباً دیگر هیچ‌کس به آن سخن نمی‌گوید آنان را به هم پیوند داده است.

همین زبان هسته‌ی تمایز آنان است. ماوایانا به خانواده‌ی آراواکی تعلق دارد و نزدیک‌ترین خویشاوند زنده‌ی آن واپیشانا در ساواناهای روپونونی است، در حالی که تقریباً همه‌ی اطرافیانشان به زبانی کاریبی حرف می‌زنند. نسل‌ها زندگی نزدیک در کنار هم نشانه‌هایی بر جای گذاشته که زبان‌شناسان آن را شگفت‌انگیز می‌یابند: ماوایانا نه تنها واژه‌ها، بلکه عادت‌های دستوری را نیز از وایوای و تریو گرفته است، از جمله یک ضمیر جداگانه‌ی ما که شخص مخاطب را کنار می‌گذارد. امروز تنها شماری اندک از سالمندان هنوز به آن سخن می‌گویند. جوانان ماوایانا با زبان وایوای یا تریو بزرگ می‌شوند، به‌علاوه‌ی پرتغالی، انگلیسی یا هلندی، بسته به اینکه در کدام سوی مرز به دنیا آمده باشند.

موطن قدیمی‌شان سرزمین جنگلی سرچشمه‌ها در اطراف رشته‌کوه آکارای بود، جایی که بخش علیای رود اسکیبو و رود ماپوئرا در دو سوی آبپخشان میان گویان و برزیل سرچشمه می‌گیرند. کاشف رابرت شومبورک در دهه‌ی ۱۸۴۰ از آنجا گذشت و با نام واپیشانایی‌شان، ماوپیتیان، درباره‌شان نوشت. سپس در قرن بعد، بیماری‌های همه‌گیر جمعیتشان را به‌شدت کاهش دادند. چرخش تعیین‌کننده در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ رخ داد، زمانی که مبلغان انجیلی آمریکایی که میان وایوای‌ها کار می‌کردند، و وایوای‌های نوکیش که خود به‌عنوان مبلغ فعالیت می‌کردند، مردمان پراکنده‌ی جنگل را به روستاهای بزرگ مبلغان کشاندند. ماوایانا به آنجا آمدند، با دیگران وصلت کردند و به مسیحیت گرویدند. برخی از آنان سپس همراه با هیئت تبلیغی به سورینام رفتند تا به تبلیغ مسیحیت میان تریوها کمک کنند و همان‌جا ماندند.

زندگی روزمره‌شان تا حد زیادی شبیه زندگی میزبانانشان است: کشتزارهای کاساوای تلخ، نان کاساوا، شکار و ماهی‌گیری، و کلیسا در یکشنبه‌ها، با باورهای شامانی کهن که بی‌سروصدا زیر لایه‌ی مسیحی باقی مانده‌اند. آنچه هویت ماوایانا را زنده نگه می‌دارد تبارشناسی است. در این روستاهای مختلط، مردم دقیقاً می‌دانند پدربزرگ و مادربزرگ چه کسی از مردم قورباغه بوده‌اند، و فردی ممکن است در چشم بیگانه وایوای یا تریو باشد و در خانه ماوایانا. همین تعلق لایه‌لایه دلیل آن است که شمارش‌های جمعیتی این‌قدر متفاوت‌اند، و نیز دلیل آنکه گروهی که به نظر می‌رسد در همسایگانش حل شده، پیوسته معلوم می‌شود هنوز هست.